Қоғам- құбылудыңанықайнасы. Осыданнебары15-20 жылбұрынұстазсөзіұлықталыпайтылып, оғандегенқұрметпенсыйластықәлдеқайдабиікдеңгейдеболған. Олкезде«Оқудыбітіргендемұғалімболамын» деушіжасжеткіншектеркөптепкездесетін. Бүгіндекезкелгенмектепкебассұғыпнемесеауылмектептерінаралапжүріпоқушылардыңкімболғыларыкелетінінсұрасаңыз, заманүнініңбасқаарнағабеталғанынкөресіз. «Менмұғалімдіктітаңдадым» деушілержоқтыңқасыдеседеболады. Бұғансебепне? - дегензаңдысұрақкөкейіңіздеқылаңбергенболар.
Себепмынау– қоғамдағыұстазмәртебесініңөтетөмендепкетуі. Білімжүйесініңжаңанұсқауларғанегізделуіндегіұстазмүмкіндіктерініңшектелуі. Қоғамдағыбалалардыңтәрбиекөзініңтелеэкран, ұялытелефон, ғаламторғаайналыпкетуіболыпотыр. Сондай-ақ, тәртіпсіздікжасағаноқушылардыжазалаудыңбәрімізбілетінбұрышқатұрғызудың, орындықкөтертудің, жиналысқасалудыңжоқтығынанорыналыпотырдеседеболады. Тіпті, дауыскөтеріпқалғанмұғалімніңүстіненарызберугеәзіроқушыларпайдаболды. Ұстазтиянақсызшәкірткенашарбағақойсада, «бұл- мұғалімніңөзінеқойғанбағасы» дегенжайсызтүсінікқалыптасты. Бұлреттесыныптанешеоқушыболса, соншамінездетілдесіп, оқуғаынталандырудыталапететінбүгінгіжүйеоқушынымұғалімгеемес, мұғалімдіоқушығабағындыратынжүйегеайналыпотыр. Қитетсеұстаздыкінәлайтыната-аналаротбасындағыбалатәрбиесіненгөріқызметкеуақыталдыратыныайтпасадаанық.
Бірдеұзақжылдарұстаздықеткенбіразаматтыңсөзінестіпедім: «Меналғаш мұғалімболыпкелгенкезде мектепкетексерісжүріпжатқанболатын. Меноларғақолымдағысабақжоспарынкөрсеткенедім. Алтексерушімағандүрсеқояберіп: «Мағанандағықағазыңныңтүккедекерегіжоқ, мағанқалайсабақжүргізетініңдікөрсет. Әйтпесе, мұндайқағаздымендекезкелгенжерденкөшіріпаламын» дегеніалдағыеңбекжолымаүлкенойтастағанболатын. Бүгінгіұстаздардегеніңқағаздыңастынабастырылыпжүрғой».
Шынындасолай, мұғалімбіркүнсабақөткізуүшінқұшақ-құшаққағазжазуыкерек. Мұндайжағдайдабаламенжұмысынжүргізугежеткіліктіуақытыболақоярмаекен?! Әсіресе, қағазбастылықжаңаданкелгенжасмамандарғаасақиынғатүсіпжатады. Тіпті, мұғалімдікқызметінтастап, малбағып, бизнескекетіпқалғандарындаөмірдеталайкездестіріпжүрміз. ХакімАбай«Ұстаздыққылғанжалықпас, үйретуденбалаға»,-деген. Бүгіндебұлданасөздіңмәніменмаңызыкерісіншекүйгетүскенсияқты.
Жоғарыдаайтқанымыздай, ұстаздыңқоғамдағыорнынкөріпжүргеноқушыларешқашандамұғалімболғысыкелмесіхақ. Тіпті, мұғалімболасыңдегенгеарланатынкүйгедежеткен. Бұл- балаларкөзқарасындағы«еңнашарқызмет».
Қазақ«Аюғанамазүйреткен- таяқ», - дейді. Осы сөзде зор мән бар секілді. Бүгінде технологиясы мен ғылым-білімі әлемде мойындалып, озық жетістіктерге жетіп жатқан Жапония, Корея, тағы да бірқатар мемлекеттердің мектептерінде қатаң тәртіп енгізілген. Тіпті, ұстаздар тәртіпке бағынбаған оқушыларға қол көтере алатын құқығы қарастырылғанын, сондай-ақ, біздің мектептердегідей қағазбастылықтың жоқтығын айтпасқа болмас. Мұны бүгінде облысымыздың жоғары оқу орындарында білім алып жүрген шетел студенттері де растайды.
«Ұстаз - адам жан дүниесінің ұстасы» дейді. Ұстаздың жолына ерік беріп, қағазбастылықтан құтқармай, қоғамда саналы да білікті тұлға дұрыс қалыптаспақ емес.
Ж.ТОЙШЫБАЙ.
