ENRC корпорациясы құрамындағы кәсіпорындар қатарындағы – Қазақстандық электролиз зауыты (ҚЭЗ) мен Қазақстан Алюминиі (ҚА) үстіміздегі жылдың бірінші тоқсанындағы өндіріс қорытындыларын жариялады. Осы уақыт аралығында кәсіпорындар қол жеткізген көрсеткіштер - өндіріс қызметінің қарқынды дамуының дәлелі.
2011 жылдың алғашқы үш айында жоғары сапалы алюминийдің 62 мың тоннасы өндірілген. Бұл өткен жылдың бірінші тоқсан көрсеткішімен салыстырғанда 37,8 пайызға артық. Осындай көрсеткіштерге қол жеткізу былтырғы жылдың бірінші жартыжылдығы соңында Қазақстан индустриализациясы Картасы мен үдемелі индустриалдық-инновациялық даму бағдарламасына енген жаңа зауыттың екінші кезегінің іске қосылуымен байланысты екені сөзсіз. Өткен жылдың соңында өндіріс орнының жобалы қуаттылығын жүзеге асыру облыстағы алюминий өндірісінің өсімін қамтамасыз етті. Бұл үдеріс осы жылы да жалғасын табуда.
Шығарылатын өнім көлемінің ұлғаюы әкелінетін шикізат көлемін шамалайтыны белгілі. Осыған байланысты алюминий зауыты жыл соңына дейін глинозем өндірісін жылына 1,7 миллион тоннаға дейін кеңейтуді жоспарлауда. Әзірге бірінші тоқсанда қанатты металл өндірушілері 404 мың тонна глинозем өндірді, бұл - өткен жылдың салыстырмалы кезеңіндегі көрсеткішпен тең. Боксит шығару 2,2 пайызға көбейтілді. Жоғарыда аталған жоғары көрсеткіштер - кәсіпорын акцинерлерінің іске жұмсалған маңызды шығындар, яғни боксит шығару ісін ұлғайтуға кепілдік болатын жаңа технологияларды енгізу жоспарының жемісі.
Сонымен қатар, «Қазақстан Алюминиі» АҚ бағалы металл – галлий өндіреді. Осы жылдың бірінші тоқсанында галлий өткен жылдың салыстырмалы кезеңіне қарағанда 1 пайызға артық шығарылды.
Қазақстандық электролиз зауытында қуаттылығы жылына 136 мың тонна күйдірілген анод зауытының құрылысы жүріп жатыр. Жаңа инвестициялық жобаның құны – 240 мың АҚШ доллары. 2012 жылы іске қосылатын зауыт сыртқы тасымалдаушыларға деген тәуелділікті жойып, анодтың жеткілікті көлемімен алюминий металын өндіруді қамтамасыз етеді. Бір жағынан, кәсіпорынның шеттен әкелінбеген, яғни өз шикізаты өнімнің өзіндік құнын төмендетуге мүмкіндік береді. Айта кетерлігі, анод өндірісі іске қосылғаннан кейін 500-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылады.
ENRC тобындағы кәсіпорындар әрдайым техникалық қауіпсіздік пен еңбек қорғанысына үлкен мән береді. Екі кәсіпорында қызмет ететін 13 мың адамның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін арнайы бағдарлама жұмыс істейді. 2011 жылдың бірінші тоқсанындағы еңбек қорғанысына орай жүргізілген іс-шараларға ҚЭЗ-да – 118 миллион теңге және ҚА-де 168 миллион теңге жұмсалды. Олардың құрамына компенсация, қосымша төлемдер, сақтандыру, жеке бастың қорғалуы үшін құралдармен қамтамасыз ету, арнайы оқыту мен тамақтандыру сынды шаралар кіреді. Соның дәлеліндей, KIOSH-2011 бірінші қазақстандық халықаралық конференция және өндірістік қауіпсіздік пен еңбек қорғанысы бойынша көрме шеңберіндегі «Сенім» атты ұлттық салалық байқау қорытындысы нәтижесінде ҚЭЗ-ның мемлекеттің «Үздік қауіпсіз кәсіпорны» атанды.
Қос кәсіпорында қоршаған ортаны қорғау бойынша жүзеге асырылған іс-шараларға үстіміздегі жылдың бірінші тоқсанында жұмсалған қаражат мөлшері 1,143 миллиард теңгеден асты (ҚЭЗ бойынша 16,56 миллион теңге және ҚА бойынша 1,127 миллиард теңге). Электролиз зауытында санитарлық-қорғау аймағын көгалдандыру мақсатында 400 жас ағаш отырғызылды (барлық жыл көлемінде 365 мың ағаш отырғызылған), №4 газ тазалау құрылғысы салынды, өндірістік сумен жабдықтау үшін тазартылған тұрмыстық ағынды суды бірнеше рет қолдану енгізілді. Алюминий зауытында №3 шлам жинақтаушының құрылысы жалғасуда және біріктіру цехының №8 электрофильтрлі пештің құрылысы тәмамдалды.
Қызметкерлерге арналған әлеуметтік бағдарламалар – бөлек тақырып. Оларға берілетін әлеуметтік пакетпен қоса түрлі бағыттар бойынша қолдау көрсетіледі. Бірінші тоқсанда әлеуметтік бағдарламаларға ҚАЗ-да 15,6 миллион теңге және ҚА-де 155 миллион теңгеге жуық инвестиция құйылды. Әлеуметтік бағдарламалар құрамына әлеуметтік пакет пен әлеуметтік саланы (спорттық залдар, медициналық орталықтар, «Кристалл» және «Восход» сауықтыру кешендері) қамтамасыз етуге, демеушілік және қайырымдылыққа, сондай-ақ, кәсіподақ ұйымымен бірігіп жасалынған жобалар аясында жұмсалған шығындар кіреді.
ENRC тобындағы кәсіпорындарда жұмыс істейтін тұрғын үй бағдарламасы көпшіліктің қызығушылығына ие. ҚЭЗ 145 пәтерлі үй салып жатыр. «Қазақстан Алюминиі» АҚ-дағы тұрғын үй бағдарламасы 2006 жылдан бастап сәтті жүзеге асырылуда. Осы уақыттан бастап екі он қабатты үй іске қосылып, 250 жұмыскер жаңа тұрғын үймен қамтамасыз етілді. Тұрғын үй бірінші кезекте 10-15 жылға төлемді бөліп берумен пайызсыз займ шарты бойынша жас мамандарға, жоғары білікті жұмыскерлер мен аса тапшылыққа ие мамандық қызметкерлеріне берілетінін атап кеткен жөн.
Зейнеткерлер үшін мерекелерге арналған ақшалай сыйлықтар, емделуге материалдық көмек және тұрғын үйді жөндеуден өткізу түрінде әлеуметтік жәрдемақылар қарастырылған. Кәсіпорындарда поликлиника, 40 төсекке арналған күндізгі стационар, физиотерапевтік және диагностикалық бөлім, рентген кабинеті және барокамерасы бар медициналық орталық жұмыс істейді. ҚА-де кәсіпорын жұмыскерлерінің балалары санынан білікті мамандарды даярлау бағдарламасын жүзеге асыруда. Мысалға алатын болсақ, 2011 жылдың мамыр айына дейін ҚА қаражаты есебінен 47 студент пен оқушы білім алуда. Жыл сайын АҚ-ң 3 мыңнан астам жұмыскерлері даярлау, қайта даярлау курстарынан өтіп, біліктілігін арттырады. Оның 80 пайызын жұмыс кадрлары құрайды. ҚА-нің ұжымын даярлау мен дамытуға жыл сайын 150 миллион теңгеге жуық қаражат бөлінеді.
Осындай жағдай ҚАЗ-да да орын алған. Мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі білім беру мәселелері аясында зауытта аймақтағы жаңа электролиз өндіріске арналған мамандарды даярлау мен қайта даярлаудан өткізу мақсатында білім орталығы құрылды. Бұл жерге келісім-шарт негізінде ТМД елдері алюминий зауыттарының ғылыми және білім беру орталықтарының тәжірибелі оқытушылары шақырылады. Мәселен, ҚЭЗ-да жұмыс мамандықтарын 764 адам алды. Кәсіпорындарға маман даярлайтын қаладағы білім беру мекемелерімен әріптестік байланыс орнаған.
ҚЭЗ бірқатар әлеуметтік жобаларға демеушілік етті. Атап айтсақ, «Бибі-Ана» мүгедек әйелдер қоғамына демеушілік көмек, аз қамтылған отбасы балаларына қысқы киімдерді сатып алу, есту қабілеті нашар азаматтар қоғамында қайырымдылық ас ұйымдастыру және тағы басқалар. ҚЭЗ-ң мұрындық болуымен Ұлы Жеңістің мерейтойлық жылында «Дорогая слава» атты халықаралық патриоттық жоба жүзеге асырылды. Жобаның басты мақсаты – Ұлы Отан соғысы жылдарында Ресей Федерациясының Псков және Ленинград облыстарында қаза болған қазақстандық жауынгерлердің ескерткіштерін жөндеу және салу болып табылды. Металлургтердің көмегімен павлодарлық іздестіру отряды Ресей жерінде қаза болған жауынгерлерді іздестіру және қайта жерлеу шараларына қатысады. Бұл жылы аталмыш жоба жалғасын таппақ.
Осындай әлеуметтік саясат ENRC корпорациясы құрамындағы барлық кәсіпорындарда жүзеге асырылатынын атап кеткен жөн. Биыл корпорация негізінен Қазақстандағы әлеуметтік бағдарламаларға арналған салымдарды 160 миллион АҚШ долларына дейін еселеуді жоспарлауда.
Үстіміздегі жылдың сәуір айында ENRC корпорациясы мен Павлодар облыстық әкімшілігі аймақтағы әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру бойынша өзара серіктестік туралы кезекті меморандумын қабылдады. Биыл осы мақсаттарға қол жеткізу үшін 2,4 миллиард теңге бөлінді. Қаражат өңірдің 36 әлеуметтік жобасын іске асыруға бағытталады.
А.СЕЙТАЛИНА.
