Құран дегені «Маса» кітабы екен

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жол: Көпір құрылысы қашан аяқталады?
15:30 03.02.2023  295

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  453

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  369

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  367

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  337

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  427

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  419

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  398

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  510

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  416

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  354

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  310

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  376

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  383

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  465

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  676

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  589

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  430

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  423

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  642

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  427

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  723

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  1084

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  1043

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  1030

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  1034

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  1229

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  999

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  1019

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  977

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  1061

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  1034

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  818

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1146

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  1272

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  737

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  955

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  530

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  686

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  600

11 медаль!
11:05 24.01.2023  972

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  866

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  923

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  1003

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  1184

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  943

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  832

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  991

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  1033

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  930

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  3192

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2904

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2860

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  3159

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  3184

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  3297

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  3379

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2815

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2830

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  3137

Құран дегені  «Маса» кітабы екен 22.09.2022

Құран дегені «Маса» кітабы екен

Бұқар жырау атындағы музей соңғы кездері тарихқа көз жүгіртіп, бұрынғының құнды зат-тарын іздеп табуда. Соның бірі - жуырда өңірі-мізден ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» кітабының түпнұсқасы табылды. Төте әріппен теріліп басылған көне кітапты жуықта Аққулы ауданының тұрғыны Бұқар жырау атындағы облыстық әдебиет және өнер музейіне әкеліп тапсырған.

Аяулым ТӨЛЕГЕНОВА

Мәдениет мекемесі жуырда арнайы акция жариялап, өңір жұртшылығынан көненің көзі, өткен ғасырдың куәсі болған жәдігерлерді жинастырған. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Бұдан шыққан нәтиже көңіл қуантады. «Маса» кітабына енген өлеңдерінде ақын қараңғылық, надандық, шаруаға енжарлық, кәсіпке марғаулық сияқты кемшіліктерді сынады. Көптеген өлеңдері сол кездегі ағартушылық бағытпен үндес болды. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Жергілікті тарихшылар әзірше оның қай жылы шыққанын білмей отыр деп әңгімесін бастады музей басшысы Ербол Қайыров.

- Аққулы ауданындағы Шақа ауылының тұрғыны Нұрлан Қасымов музейге Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» атты өлеңдер жинағының түпнұсқасын әкеп тапсырды. Нұрланның айтуы бойынша, мұны енесі әкелген. Ол кісі Алтай жақтан көшіп келіпті. Үй үлкендері жылдар бойы Құран кітап деп ойлаған екен. Содан кейін мешіт ашылғанда имамға апарып берген. Дін қызметкері кітаптың Құран аяттарына қатысы жоғын айтып, қайтарып жіберіпті. Түркітанушының 150 жылдық мерейтойына бұл біз үшін күтпеген жаңалық болды. Мұқабасы, ішкі беттерінің 46 парағы
(93 беті сақталған) әлі күнге дейін қалпын жоғалтпаған. Басылған қағазы әбден сарғайып, ескірген демесеңіз, төте жазу оқи білетін жанға жарап тұр, - дейді Ербол Қайыров. Табылған кітапты Павлодар педагогикалық университетінің профессоры Әділбек Әміренов оқып көріп, оны «Маса» кітабының түпнұсқасы екенін анық-таған. Бірақ та қайдан, қай жылы басылып шыққаны жайлы ақпарат жоқ. Жалпы, бұл жинақ баспа-дан 3 мәрте шыққан. Алғашқысы 1911 жылы басылса, соңғысы 1922 жылы оқырман қолына тиген. Екі аралық ортасындағы екінші кітаптың жылын ғалым-дарымыз анықтай алмай отыр-ғандары баршаға мәлім. Бұл жәдігер сол екінші кітап болуы ғажап емес. Музей басшысының айтуынша, кітапта Пушкиннен аударған «Балықшы мен балық», Лермонтовтан аударған «Мцыри» өлеңдерінің, Жадовская жырларының аударма-лары, ақынның өзінің көптеген өлеңдері бар. Мәселен, «Жазушының қағанаты», «Ат», «Ғылым», «Бақ» «Данышпан Аликтің ажалы», «Қожанасреддин ақылы», «Оқуға шақыру», «Нәбік аты» және басқа да жалпы саны 17 өлең басылған.

- Осы жазда арнайы акция жариялап, өңірімізден 40-қа жуық жәдігер жиналды. Оның тең жартысы ескі қолжазбалар болса, алтауы - көне кітаптар. «Маса» - соның ішінде алғаш оқылып, елге жариялаған құнды дүниеміз. Жәдігерлер музей қорына келіп түсе бастаған сәтте қызмет-керлеріміз төте және қадым жазуды тани алмайтыны белгілі болды. Алдағы уақытта күзден бастап негізгі қор бөлімі, әдебиет және өнер бөліміндегі барлық 15 қызметкерді осы жазуларға үйреткелі жатырмыз. Бұдан бөлек бірнеше бағалы кітаптар табылды. Оларды әзірше құпия ұстап отырмыз. Қошке Кемеңгерұлының 1924 жылы Мәскеуде шығарылған «Қазақ тарихынан» кітапшасының түпнұсқасын, Алтынсарин мен Қошкеге байланысты қолжазбаларды таптық. Былтырғы жылы алыс аудан-ауылдарды аралап, ел ішіндегі фольклорды жинаған уақытта көлемі 15 дәптер болатын қол-жазба алып келіп едім. Олардың барлығы әлі оқылған жоқ. Бұйыртса, біз жинаған қастерлі жәдігерлердің барлығы мамандармен оқылып, құпиялары жария етілетін болады. Баяғыда мекемемізге тапсырылып, тасада қалып қойған дүние көп екен. Соларға назар салып, келу-шілерге ұсынудамыз. Тұңғыш кәсіби режиссер Жұмат Шаниннің жұбайы Жанбике Шанинаның портреті, Иса Байзақовтың дауысы жазылған таспа, саз аспабын жасаудың әйгілі шебері Қамар Қасымовтың хаттары осы жұмыстар аясында табылды, - дейді Е.Қайыров. Қазіргі кезде музей қорында 60 мыңдай жәдігер болса, оның 15 мыңнан астамы негізгі қорға еніп отыр. Экспонаттардың басым бөлігі елімізге белгілі ақын-жазушылар мен өнер иелері кезінде ұстаған заттар мен қолжазба-кітаптарынан тұратынын атап өту керек. Осында Жүсіпбек Аймауытовтың 1926 жылы жарық көрген «Қартқожа» романының түпнұсқасы, ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 1933 жылы шыққан толық шығармалар жинағы, Сабыр Шәріповтің 20-шы жылдары басылған кітабы, Шахман молданың өз қолымен музей қорына өткізіп кеткен татар тарихы мен ислам шариғатына қатысты жазылған көне басылымдары жинастырылған.

- Халықтың арасында мынадай түсінік бар. Әкеден қалған мұра кие деп біледі де, музейлерге тапсырмайды. Демалыс күндері арнайы жолға шығып, өткеннің дәйегіне толы деректерді іздеймін. Сондай сапарлардың бірінде бір ақсақал қолында бар ескі Құран кітабын көрсетті. Құранға зер салып отырып,
жаба берген кезде астында екі жұқа кітап жатыр екен. Сыртында екеуінің жылы жазылып тұр. Мен содан кейін бұл Құран емес деп айттым, суретке түсіріп алуға ниет білдіргенімде ол келіспеді. Оқитын жанды алып келейін десем де, қарт қарсылық танытты. Әкесінен қалған мұра екенін тілге тиек етіп, бұл - Құран деп өзінің уәжін айтты. Десе де, кейін барлығы анықталды. Халықтың қолында қаншама кітап, қолжазбалар бар. Облыс төңірегіндегі қай аудандарды алып қарасақ та, бұлар жетерлік. Қазақтың кезіндегі өзге елге тәуелді болуына қарсы шыққан батырларымыз туралы кітапшалар сақталып отыр, бірақ оны бермейді. Осы сынды мәселелер қарастырылуы қажет, - деді Ербол Мәтіұлы.


Количество показов: 3219

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жол: Көпір құрылысы қашан аяқталады?
15:30 03.02.2023  295

Халыққа қызмет көрсету орталығы ашылады
16:27 02.02.2023  453

Баға көтеруге негіз жоқ
16:24 02.02.2023  369

Су тапшылығын жоюдың жолы бар павлодарлық ғалым тың жоба ұсынды
11:18 02.02.2023  367

Чемпиондар ауылдан шығады! Ақтоғай ауданында қандай спорт нысандары салынады?
11:15 02.02.2023  337

Оқырман сұранысы қандай болмақ?
11:09 02.02.2023  427

Тәрбие тал бесіктен басталады
11:03 02.02.2023  419

Қайраткер атында турнир өтті
10:57 02.02.2023  398

Жаңа басшылар
10:53 02.02.2023  510

Әскерден соң оқуға қалай түсуге болады?
10:50 02.02.2023  416

Ауыл дамуына басымдық беріледі
10:48 02.02.2023  354

Балабақшада мамандар неге тапшы?
10:46 02.02.2023  310

Пәндерді шетел тілінде оқытқан дұрыс па?
10:42 02.02.2023  376

Полиция көліктері сақадай сай
10:39 02.02.2023  383

Ана тағдырын суреттеген портрет
10:36 31.01.2023  465

Қазандықтар жаңғыртылады
10:35 31.01.2023  676

Әйелді аялау - әлемді аялау
09:23 31.01.2023  589

Мерзімді басылымдар - жаңғыру жолында
09:20 31.01.2023  430

Жолаушының «жыры» біте ме? немесе «Аялдамадағылардан» сәлем хат
09:17 31.01.2023  423

Сайлау: дайындық барысы қалай?
09:15 31.01.2023  642

Тұрғын үй сертификаты: кімдерге тиесілі?
09:14 31.01.2023  427

Жолаушыларға - жаңа автобустар
09:12 31.01.2023  723

Талап-тілек ескерусіз қалмады
17:23 27.01.2023  1084

Көші-қон саясаты дамуда
16:42 27.01.2023  1043

Үйге жеткізу сервисі жеңілдеді
15:04 26.01.2023  1030

Шежірелі білім ордасы
11:32 26.01.2023  1034

«Қазақ театрында даму бар»
11:30 26.01.2023  1229

Ілгерілеу де, ізденіс те бар
11:28 26.01.2023  999

Негізгі мектептің күйі нашар
11:26 26.01.2023  1019

«Бәлен жерде алтын бар...»
11:25 26.01.2023  977

Жазатайым оқиға неге азаймай тұр?
11:23 26.01.2023  1061

Су тасқынына дайындық қалай?
11:21 26.01.2023  1034

Жарымжан балалар неге көбейіп барады?
11:19 26.01.2023  818

Тығырықтан шығу жолы - тарифті өсіру дейді энергетика мамандары
11:09 26.01.2023  1146

Әкенің рөлін қалай көтереміз?
11:05 26.01.2023  1272

Бұл сайлау бұрынғыдан өзгерек
11:02 26.01.2023  737

Қабдыкәрім ақынның қамқорлығы
10:59 26.01.2023  955

Пияз экспортын шектеу: тұтынушы мен шаруаға тиімді ме?
10:56 26.01.2023  530

Заңдастыру тәртібі - оңай
10:52 26.01.2023  686

Сарыарқа самалы, 24 қаңтар, сейсенбі
11:27 24.01.2023  600

11 медаль!
11:05 24.01.2023  972

Абайлаңыз, көктайғақ!
11:02 24.01.2023  866

Мәселелерді жедел шешу - шарт
11:01 24.01.2023  923

Жаңа әкімдердің жүгі қандай?
10:58 24.01.2023  1003

Қолтаңбасы өшпейтін қайраткер
10:55 24.01.2023  1184

Автонесие: ескіден жаңасы артық
10:52 24.01.2023  943

Бал өндірісінен «бал тамбай тұр»
10:50 24.01.2023  832

Жұмыс тәулік бойы жүргізілуде
10:49 24.01.2023  991

Ауылда мәдениет үйі салынуда
10:46 24.01.2023  1033

Шетелдік көліктерді заңдастыру басталды
18:10 23.01.2023  930

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  3192

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  2904

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  2860

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  3159

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  3184

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  3297

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  3379

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  2815

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  2830

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  3137