Құран дегені «Маса» кітабы екен

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  180

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  173

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  176

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  164

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  174

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  188

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  486

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  608

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494

Құран дегені  «Маса» кітабы екен 22.09.2022

Құран дегені «Маса» кітабы екен

Бұқар жырау атындағы музей соңғы кездері тарихқа көз жүгіртіп, бұрынғының құнды зат-тарын іздеп табуда. Соның бірі - жуырда өңірі-мізден ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» кітабының түпнұсқасы табылды. Төте әріппен теріліп басылған көне кітапты жуықта Аққулы ауданының тұрғыны Бұқар жырау атындағы облыстық әдебиет және өнер музейіне әкеліп тапсырған.

Аяулым ТӨЛЕГЕНОВА

Мәдениет мекемесі жуырда арнайы акция жариялап, өңір жұртшылығынан көненің көзі, өткен ғасырдың куәсі болған жәдігерлерді жинастырған. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Бұдан шыққан нәтиже көңіл қуантады. «Маса» кітабына енген өлеңдерінде ақын қараңғылық, надандық, шаруаға енжарлық, кәсіпке марғаулық сияқты кемшіліктерді сынады. Көптеген өлеңдері сол кездегі ағартушылық бағытпен үндес болды. Жәдігердің парақтары әбден сарғайғаны болмаса, жазулары айқын көрінеді. Жергілікті тарихшылар әзірше оның қай жылы шыққанын білмей отыр деп әңгімесін бастады музей басшысы Ербол Қайыров.

- Аққулы ауданындағы Шақа ауылының тұрғыны Нұрлан Қасымов музейге Ахмет Байтұрсынұлының «Маса» атты өлеңдер жинағының түпнұсқасын әкеп тапсырды. Нұрланның айтуы бойынша, мұны енесі әкелген. Ол кісі Алтай жақтан көшіп келіпті. Үй үлкендері жылдар бойы Құран кітап деп ойлаған екен. Содан кейін мешіт ашылғанда имамға апарып берген. Дін қызметкері кітаптың Құран аяттарына қатысы жоғын айтып, қайтарып жіберіпті. Түркітанушының 150 жылдық мерейтойына бұл біз үшін күтпеген жаңалық болды. Мұқабасы, ішкі беттерінің 46 парағы
(93 беті сақталған) әлі күнге дейін қалпын жоғалтпаған. Басылған қағазы әбден сарғайып, ескірген демесеңіз, төте жазу оқи білетін жанға жарап тұр, - дейді Ербол Қайыров. Табылған кітапты Павлодар педагогикалық университетінің профессоры Әділбек Әміренов оқып көріп, оны «Маса» кітабының түпнұсқасы екенін анық-таған. Бірақ та қайдан, қай жылы басылып шыққаны жайлы ақпарат жоқ. Жалпы, бұл жинақ баспа-дан 3 мәрте шыққан. Алғашқысы 1911 жылы басылса, соңғысы 1922 жылы оқырман қолына тиген. Екі аралық ортасындағы екінші кітаптың жылын ғалым-дарымыз анықтай алмай отыр-ғандары баршаға мәлім. Бұл жәдігер сол екінші кітап болуы ғажап емес. Музей басшысының айтуынша, кітапта Пушкиннен аударған «Балықшы мен балық», Лермонтовтан аударған «Мцыри» өлеңдерінің, Жадовская жырларының аударма-лары, ақынның өзінің көптеген өлеңдері бар. Мәселен, «Жазушының қағанаты», «Ат», «Ғылым», «Бақ» «Данышпан Аликтің ажалы», «Қожанасреддин ақылы», «Оқуға шақыру», «Нәбік аты» және басқа да жалпы саны 17 өлең басылған.

- Осы жазда арнайы акция жариялап, өңірімізден 40-қа жуық жәдігер жиналды. Оның тең жартысы ескі қолжазбалар болса, алтауы - көне кітаптар. «Маса» - соның ішінде алғаш оқылып, елге жариялаған құнды дүниеміз. Жәдігерлер музей қорына келіп түсе бастаған сәтте қызмет-керлеріміз төте және қадым жазуды тани алмайтыны белгілі болды. Алдағы уақытта күзден бастап негізгі қор бөлімі, әдебиет және өнер бөліміндегі барлық 15 қызметкерді осы жазуларға үйреткелі жатырмыз. Бұдан бөлек бірнеше бағалы кітаптар табылды. Оларды әзірше құпия ұстап отырмыз. Қошке Кемеңгерұлының 1924 жылы Мәскеуде шығарылған «Қазақ тарихынан» кітапшасының түпнұсқасын, Алтынсарин мен Қошкеге байланысты қолжазбаларды таптық. Былтырғы жылы алыс аудан-ауылдарды аралап, ел ішіндегі фольклорды жинаған уақытта көлемі 15 дәптер болатын қол-жазба алып келіп едім. Олардың барлығы әлі оқылған жоқ. Бұйыртса, біз жинаған қастерлі жәдігерлердің барлығы мамандармен оқылып, құпиялары жария етілетін болады. Баяғыда мекемемізге тапсырылып, тасада қалып қойған дүние көп екен. Соларға назар салып, келу-шілерге ұсынудамыз. Тұңғыш кәсіби режиссер Жұмат Шаниннің жұбайы Жанбике Шанинаның портреті, Иса Байзақовтың дауысы жазылған таспа, саз аспабын жасаудың әйгілі шебері Қамар Қасымовтың хаттары осы жұмыстар аясында табылды, - дейді Е.Қайыров. Қазіргі кезде музей қорында 60 мыңдай жәдігер болса, оның 15 мыңнан астамы негізгі қорға еніп отыр. Экспонаттардың басым бөлігі елімізге белгілі ақын-жазушылар мен өнер иелері кезінде ұстаған заттар мен қолжазба-кітаптарынан тұратынын атап өту керек. Осында Жүсіпбек Аймауытовтың 1926 жылы жарық көрген «Қартқожа» романының түпнұсқасы, ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 1933 жылы шыққан толық шығармалар жинағы, Сабыр Шәріповтің 20-шы жылдары басылған кітабы, Шахман молданың өз қолымен музей қорына өткізіп кеткен татар тарихы мен ислам шариғатына қатысты жазылған көне басылымдары жинастырылған.

- Халықтың арасында мынадай түсінік бар. Әкеден қалған мұра кие деп біледі де, музейлерге тапсырмайды. Демалыс күндері арнайы жолға шығып, өткеннің дәйегіне толы деректерді іздеймін. Сондай сапарлардың бірінде бір ақсақал қолында бар ескі Құран кітабын көрсетті. Құранға зер салып отырып,
жаба берген кезде астында екі жұқа кітап жатыр екен. Сыртында екеуінің жылы жазылып тұр. Мен содан кейін бұл Құран емес деп айттым, суретке түсіріп алуға ниет білдіргенімде ол келіспеді. Оқитын жанды алып келейін десем де, қарт қарсылық танытты. Әкесінен қалған мұра екенін тілге тиек етіп, бұл - Құран деп өзінің уәжін айтты. Десе де, кейін барлығы анықталды. Халықтың қолында қаншама кітап, қолжазбалар бар. Облыс төңірегіндегі қай аудандарды алып қарасақ та, бұлар жетерлік. Қазақтың кезіндегі өзге елге тәуелді болуына қарсы шыққан батырларымыз туралы кітапшалар сақталып отыр, бірақ оны бермейді. Осы сынды мәселелер қарастырылуы қажет, - деді Ербол Мәтіұлы.


Количество показов: 80

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  181

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  173

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  176

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  164

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  174

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  188

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  486

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  608

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494