Алтын аға

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  180

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  172

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  175

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  163

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  173

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  187

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  262

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  447

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  485

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  607

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494

Алтын аға 04.08.2022

Алтын аға

Өңірдің Құрметті азаматы Мұхтар Әбенов 90 жаста

Майқайың - алтын өндірісімен ертеден аты шыққан кент. Арғы-бергі тарихта бақуаты мол бұл мекенге ағылған жұрт алтын өндірісін бетке ала келіп, қауымдасып, топтасып-тоғысып, біте қайнасқан. Өз алдына жұрт болып, біте қайнасқанына да ғасырға жуықтап қалыпты. Бұл төңіректен құт іздей келіп, кейін еңбекке араласқан, бақытын тауып, ұрпағын өрбітіп-өсірген мыңдаған адамның тағдыр-талайы осы мекенмен тығыз байланысты. Нақ осы құтты жерде болмысы алтынға бергісіз талай азаматтың өмірлік жолы өріліп, тұлға болып қалыптасты. Бүгінгі Баянауыл атырабындағы, соның ішінде Майқайың кентіндегі өндірістен өзге құт пен қазына бар болса, ол - Мұхтар Әбенов ақсақал. Ақиқаты - осы. 


Мұхтар Ағаға сәлем бере баруға, көл-көсір әңгімесін тыңдауға ықыластыларда есеп жоқ. Өзімді солардың алдына қоямын. Иман жүзі, жүрегінің төріне жетелер жылы сөзі, әсерлі әңгімесі жаныңды баурап, көкірегіңді жаулап кетеді. Әйтеуір лажы табылып жатса, Мұхтар Атаның шаңырағынан табылуға тырысамын. Бірақ қым-қуыт тірліктен қол босамай қалады, рас. Кейде Баянды бетке алып шыққан бағытта Майқайыңға бұрылуға мүмкіндік те туа бермейді. Бұл – біз үшін өкініш, әрине. Әйтпесе Мұхтар Зәпішұлының жан-дүниесі – қазына мен кенге толы сандық қой, сандық. Сол сандықтан өмірлік азық ала білудің өзі – біз үшін бір ғанибет, шіркін! Өкініштісі де сол, қазыналы сандыққа қарай жол салу – жиі бұйыра бермейтін мүмкіндік. Ормандай көрші жұрттың: «Хорошего понемногу» деген сөзін мен «Татымдының там-тұм болғаны тәуір» деп аударғанмын қайбір кезде. Дене тұрпаты шағын болғанымен, байтақ та алып кеуде-көкірегіне дүнияның қазынасын өңгеріп алған Мұхтар Зәпішұлының сол сандығындағы «татымдысын» там-тұмдап татып көргеніміздің өзі шүкіршілік шығар деп, өзімді жұбатып қоямын. Иә, Аллаға шүкір, Мұхтар Абыздай адамның алдын көріп, аталы сөзіне құлақ түріп, баталы дастарқанынан дәм татып, Әнна жеңгемнің балдан артық бұйра шәйімен сусындап, рухани семіріп жүрген Баян-Майқайың жұртымен бірге мен де аса бақыттымын! Абызбен бірге өтіп жүрген әр минут Алланың берген нығметі екенін жүрекке берік байлағанмын. Жаратушым осыны көп көрмесе екен деп тілеймін. Былайғы жұрт арасында «Майқайыңның Мұхтары» атанып кеткен осы жанның болмысын жіті тану мақсатында әрдайым тереңнен үңіліп көремін. Үңіле түскен сайын өзім үшін өмірлік ғибрат теремін. Көркем мінездінің нақ иесі - осы адам! Бұдан жиырма бес жыл бұрын Мұхтар Зәпішұлымен ең алғаш жақын танысып, пікірлескенімде: «Өмірінде жан баласының бетіне жел болып тимеген кісі-ау, шамасы...» деп түйін жасаған едім. Жайлы мінезі, салиқалы сөз саптауы, адами ілтипат-ықыласы, қатарласы түгілі, немересіндей жандарға деген құрметі мен сыйластығы, кімді де болсын бауырына басып, жақын тартуы, өзгенің мәртебесін көтере сөйлеуі, өзгенің ыңғай-қолайына жығылып, уақытына қадірмен қарауы – бәрі-бәрі алғаш кездескенде-ақ мені қайран қалдырған-тұғын. Содан бері ширек ғасырдан артық уақыт өтіпті. Биыл тоқсанның төріне аяқ басқан Мұхтар Ағам сол қалпынан айныған емес. Аса сабырлы, өте ұқыпты, барынша ширақ, әдеттегідей әр нәрсенің қиюын келістіріп, бабы мен ретін тауып, жеті өлшеп, бір кеседі! Нәтижесі де әдеттегідей – Мұхтар Зәпішұлы қолға алған кез келген іс-шаруа қыздың жиған жүгіндей болып, жайнап шыға келеді. Тіпті, бұл кісінің сөздік қорында «шаршап-шалдықтым» деген сөз бар ма екен өзі деп те ойлайсың. Бір істі тиянақты тындырып тастап, келесісіне кірісіп кеткенін естиміз. Ал ол кісі бастамашыл, ұйтқы, мұрындық болатын істің барлығы да қоғам үшін маңызы бар шаруалар ғана! Осыдан біраз бұрын Майқайыңға кезекті рет жол түскенде жергілікті азаматтың: «Мұхтар ағамыздың араласуынсыз біздің Майқайыңның таңы атып, кеші батпайды» дегені бар. Ол рас. Елге, жерге, мекендестерге деген Мұхаңның жанашырлығын, сүйіспеншілігін, іскерлігін білмек болсаңыз, сол елге арнайы барып, кез келген тұрғынынан сұраңызшы. Жырдай төгілте жөнеледі! Қолында билігі бар қайсыбір шенеунігіңіздің өзі Алтын Ағамыздың қасында жіп есе алмай қалады-ау... Ағамыздың осы уақытқа дейін асқан жауапкершілікпен қолға алып, жанкештілікпен жүзеге асырып, өте сәтті тындырған шаруаларының ішінен екеуін бөле-жара айтқым келеді. Біріншісі – биыл 90 жылдығын қарсы алып отырған, кезінде тұтас одаққа аты мәлім болып, ерекше мәртебені иеленген кенді Майқайыңның тарихына қатысты арнайы музей. Осы істі Мұхтар ағамыз батыл қолға алып, табанды еңбек сіңіріп, талай жыл тер төкті. Кенттегі мәдениет үйінде музей орналасатын орыннан бастап, оның мазмұндық сипатын, келбетін, безендірілуін, мәлімет, дерек, құжаттардың жинастырылуын – бәрін-бәрін бір өзі ойдағыдай үйлестірді. Әрине, Мұхтар ағамыз осы музей туралы сөз қозғағанда әрдайым ел азаматтарының қолдау-көмегін айтып, солармен мақтанып-марқаяды. «Кентіміздің және осы алқапқа еңбек сіңірген азаматтарының тарихы мен ардақты есімдерін насихаттауға арналған музей ашу менің өмірдегі бір арман-мақсатым еді. Жұмыла көтеріскен жүктің жеңіл болатыны аян ғой. Алғаш музей ашу туралы ойды ортаға тастағанымда майқайыңдықтар бірауыздан құптап, қолдап, жұмылып кетті. Әсіресе, осындай бастамаларға сөзсіз қолдау білдіріп, қол ұшын созудан ешқашан тартынбаған Баянауыл ауданының әр жылдардағы басшы-әкімдеріне кент жұртшылығы да, мен де дән ризамыз. Кеңестік жүйе ыдырап, тұралап қалған Майқайыңды қалпына келтіруге негіз салған Кенже Сәдуақасов, одан кейін ауданның, соның ішінде кентіміздің әл-ауқатын арттыруға нәтижелі еңбек сіңірген Қорабай Шәкірұлы, Ернұр Әйткенов, Нұрлан Күлжан, Оразгелді Қайыргелдинов, Қанат Кәрімов сынды азаматтардың жанашырлығын халық ешуақытта ұмытпайды. Бүгінде алдыңғы істі одан әрі жалғастырып, жаңа бағыттарды өміршең етуге ден қойған әкім Серік Батырғожинов та қолдау көрсетуде», - дейді Мұхтар Зәпішұлы. Иә, кенді алқаптың тарихын түгендеуге, түгендей отырып, келер ұрпаққа үлгі етуге арналған Майқайыңның музейі бүгінде келушілерді қабылдап, арғы-бергі тарихтан мол ақпарат сіңіруде. Майқайыңның өлкетану музейін Майқайыңның Мұхтарынсыз елестету тіптен қиын. Өйткені бұл істе Мұхтар ағаның маңдай тері мен табанының ізі жатыр. «Өлкетану музейін ашу мендегі маңызды мақсаттың бірі еді. Шүкір, бұл істің жүзеге нәтижелі асқанына разымын. Қолдау көрсеткен елге, азаматтарға Алла разы болсын!» - деп отыр бүгінде Абыз ақсақал. Біз бөле-жара тоқталмақ болған екінші шаруа – Майқайың кентіндегі №1 мектепке заңғар жазушы, академик Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімін беру мәселесі. Бұл бастаманы да Мұхтар Зәпішұлы көтеріп, сонау 1958 жылы жазушы М.Әуезовтің Баянауылға, соның ішінде Майқайыңға сапарлап келгені, жұртшылықпен жүздескендігі туралы естеліктерімен бөлісіп, қаламгердің әлем таныған есімі Майқайыңның мектебіне берілсе, нұр үстіне нұр болар еді деп ұсыныс айтқан еді. Кейін бұл ұсыныс бұқаралық ақпарат құралдарына да жарияланып, ресми жазбаша нұсқасы арнайы органдарға жолданады. Мұндай игі бастаманы аудан басшылығы да қолдап, ақыры барлық рәсімдері жүзеге асқаннан соң, мектеп М.Әуезовтің ардақты есімін иеленді. Бүгінде Мұхтар Зәпішұлы осы бастамасының қолдау тауып, жүзеге асқанына да ерекше марқайып, шүкіршілік қылады. Ағамның шаңырағына барған сайын мені тәнті ететін тағы бір ерекшелік – ұқыптылығы! Осы қасиетіне әрдайым басымды иемін. Мұхаңның көкірек-кеудесі де, шаңырағындағы жұмыс бөлмесі де жатқан бір Мұрағат, Музей, Кітапхана дерсің! Қыздың жиған жүгіндей ұқыптылықпен, реттілікпен жинастырылған папкілер, альбомдар, құнды жинақтар көздің жауын алып, өзіне тартады. «Әй, бір ақтарса ғой мына қазына-байлықтың барлығын...» деген дәме, арман-ой санамызды түрткілейді де тұрады. Жылдар бойы шашпай-төкпей, маңдай термен жиналған көл-көсір дүние! Қысқасы, тұнып тұрған тарих қой, тарих! Шыны керек, бұл тарихтың бір парасын ақтаруға мен де дербес мәртебе алдым. Бұған бек қуаныштымын, әрине. Қалам ұстаған жұртқа осыдан артық бақыт бола ма?! Бұйыртса, Мұхтар ағамыздың мұрағатынан алынған дерек-мәліметтер сабақтасып-араласқан біздің жазбаларымыз да жұрт қолына тиіп қалар деп үміттеніп жүрміз. Алтынды алқаптың ардақтысы, көкірегіне толған кен-қазынасы кемеліне келіп, кемерінен асып-төгіліп жатқан Мұхтар Аға тамыздың 10-ы күні мәртебелі 90 жастың төріне шығады. Ал Майқайың кенті болса, тамыздың 15-і күні өзінің 90 жылдығын қарсы алмақ. Жылдар бойы санада салмақтанып, жүрекпен құйылған мол қазына-кенге кенезені қандырып, кезекті рет кәдімгідей байып қалу үшін Баянауыл-Майқайың бағытына бет түзеуді көздеп отырмыз. Құдай жар болсын дейміз! Әр сөзі бата, көкірегі тұнып тұрған шежіре, өңірдің Абызы Мұхтар Әбенов ағамызға Қазақтың қабырғалы қаламгері Мұзафар Әлімбай өлең арнағанын біреу біліп, біреу білмес. Сол өлеңді Сіздер де оқи отырыңыздар деп ортаға салдым.

 

«Алтын іздеушінің ақынға айтқаны»

Майқайың алтын кенінің озат шахтері Мұхтар ӘБЕНОВКЕ

 

Іздеушіге атамекен алтынын

Ақындар да ұқсас екен, жарқыным!

 

Грамм үшін екшейміз он тонналап,

Қопарамыз, төңкереміз жонды орап.

 

Қарық болып жүр ғой деме ылғи біз,

Бірде тауып, бірде таппай мүлгиміз.

 

Үміт шіркін өкінеді жер соғып,

Бас шойындап, еңсе ауырлап, тер шомып...

 

Жеңгең шығып, назбен қарсы алғанда,

Жерге қарау қандай қиын жалғанда?!

 

Май ішкендей кетеді онда мазамыз,

Кеннің көзін ерегісе қазамыз.

 

Бізді қойшы, үйреніппіз ондайға:

Бұлт аласы, жер шоласы болмай ма?!

 

Жер қойнының бары қайда қашады:

Кеншінің сол кешеу болсын ашары.

 

Бірде тауып, бірде таппай алтын кен,

Біз жүреміз аума-төкпе қарқынмен...

 

Болмасаңдар екен сендер арам тер:

Халқыңның сол қалағаны, қаламгер!

 

Сендер ылғи тапсаң екен асыл жыр,

Әлі күнге білмейтұғын ғасыр бұл.

 

Мұзафар ӘЛІМБАЕВ. Таңдамалы. Екі томдық. «Жазушы» баспасы, Алматы - 1983. Бірінші том.

 

***

Қайыңынан май тамған, топырағынан алтын шыққан осы елге келген сайын, қадірлі Мұхтар ағам мен Әнна жеңгемді көрген сайын өз әкем Әлімжан мен анам Рахимаға ұқсататыным рас. Оның үстіне, Мұхаң әкем мен анама деген менің перзенттік арнау сөзімді олардың ғажап фотосуреттерімен бірге қадірлеп сақтап қойғанын да білемін. Жол түсіп барған сайын сақтаулы дүниені алып шығып: «Міне, Асыл баламды дүниеге әкелген жандар - осылар, бұл кісілер - менің де құрметтілерім. Сондықтан да қадірлі орында тұрады әрдайым», - деп менімен бірге ере барған жігіттерге көрсетеді. Біздікі сол... толқу, кезекті рет сағынышқа ерік беру... Бүгін де Мұхтар Атаның батасын алып, Әкем-Анаммен қауышқандай толқып кетіп барамын үйге. Әрдайым аман болса екен ардақты жандарым!

 

Асыл ӘБІШЕВ, Павлодар қаласы.


Количество показов: 682

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  180

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  172

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  175

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  163

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  173

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  187

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  262

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  447

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  485

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  607

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494