Ашаршылық - айтылмаған ақиқат

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  181

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  174

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  183

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  176

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  164

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  174

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  173

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  188

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  459

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  508

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  487

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  489

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  608

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494

Ашаршылық -  айтылмаған ақиқат 02.08.2022

Ашаршылық - айтылмаған ақиқат

Ел тарихында қанмен жазылған қаралы кезеңдер аз болған емес. Өткен ғасырдың 30-шы жылдарындағы ашаршылық нәубетінің зардабын бүгінгі ұрпақ білуі тиіс. С.Торайғыров атындағы облыстық кітапхана қоры жуырда «Ашаршылық. Голод» деп аталатын көптомдықпен толықты.

Осы бір зобалаң жылдар тұсында қанша адамның құрбан болғанын дөп басып айту қиын. Десе де елді есеңгіретіп есепсіз қырған зұлмат кезең жайлы ғалымдардың нәтижелі еңбегінен табылған тың деректерден-ақ аңғаруға болатындай. «Ашаршылық. Голод» деп аталатын көптомдық сол бір қаралы кезең жайлы тереңнен толғайды. Оқырманға ұсынылып отырған арнаулы көптомдыққа енгізілген материалдардың мазмұндық мағынасы халықтық көзқарасты аңғартады. Аталған көптомдыққа куәгерлер естеліктері, ашаршылық туралы жазылған кітап-жинақтардан алынған материалдар, көркем әдебиет үзінділері топтастырылған. Жинақтың негізін ашаршылық куәгерлері – ақын-жазушылар, ғалымдар, қоғам қайраткерлерінің өздері бастан кешкен оқиғалары, отбасылық әулеттері, туған-туыстары және замандастарының тағдыры жайындағы жазбалары – өмір ағысындағы шындықпен өзектескен естеліктері құрайды. Деректер кітаптардан алынған, сол заманда өздері куәсі болған, аштық дәмін аянышқа толы тағдырлары арқылы өткерген адамдардың хатқа түсірілген баяндау-естеліктері де жинақ мазмұнын аша түскен. Сонымен қатар ашаршылық тақырыбына жазылған көркем әдебиет туындыларынан үзінділер берілген. Оқырманның бұл көптомдықтан алар тарихи мағлұматы мен тағылымы мол болмақ. Әсіресе, сол заманды бастан кешірген куәгерлердің жазған естеліктері оқыған сайын жағаңызды ұстатады. Қазақстанның Халық жазушысы Мәриям Хакімжанова, жазушы, Ұлы Отан соғысының ардагері Сәду Машақов, жазушы, аудармашы Ғалым Ахмедов, белгілі қаламгер, жерлесіміз Зейтін Ақышев секілді біртуар азаматтардың естеліктері ерекше маңызға ие. Мәселен, жазушы Сәду Машақов өз естелігінде: «1930-1932 жылдарда Семейде «Қызыл дала», «Социалды Шығыс» редакцияларында жұмыс істедім. Осы жылдарда қаланың көшелерінде, алыстағы Абыралы, Абай, Шұбартау, Қызылтаң болыстарына баратын жол бойында аштан өлген адамдарды көзіммен көрдім.

...Бірде қаланың М.Горький көшесінде келе жатсам, бір қақпаның түбінде қазақтың жас әйелі ыңырсып, аштан өлгелі жатыр екен. Қасына таяу келіп, халін білмек едім, бірақ сол сәтте демі таусылып барады. Сол арада оқыған қазақ азаматы,
М. деген комунист кездесті. Одан мән-жайды сұрап едім: «Е, несі бар, революция кезінде басқа халық та қырылған, қазақ енді құрбан болып жатыр», деді де, жөніне кетті. Міне, қазақтың кейбір өркөкірек тоғышар интеллигенті халықтың аштан қырылуын осылай түсіндірді», деп жазады өзінің естелігінде. Ал белгілі Алаштанушы, ғалым Тұрсын Жұртбайдың «Әкемнің әңгімесі» атты естелігі де тым әсерлі. Әңгімені оқысаңыз кешегі сүреңсіз күннің келбеті еріксіз көз алдыңызға елестейді. Тоқ етерін айтқанда, аталған танымдық көптомдықты оқыған адам бұрын-соңды еш жерде жарияланбаған ашаршылық жылдарына қатысты тың деректермен танысады. Көптомдықта 1928-1934 жылдардағы ашаршылыққа қатысты тарихи оқиғалар мен деректер топтастырылған. Айтпақшы, тың туынды өңірдегі аудандық кітапханаларға да таратылды. Зұлмат жылдар жайлы тереңірек білгіңіз келсе, кітапханаға келіңіз!

 

Алпысбай ӘБДІЛҰЛЫ, С.Торайғыров атындағы облыстық кітапхана қызметкері.


Количество показов: 1143

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  181

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  174

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  183

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  176

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  164

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  174

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  173

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  188

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  459

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  508

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  487

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  489

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  608

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494