Мәһір беру міндетті ме?

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  423

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  410

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  419

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  406

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  417

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  400

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  467

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  438

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  437

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  483

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  452

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  485

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  449

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  493

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  510

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  569

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  534

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  541

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  639

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  649

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  560

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  640

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  629

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  568

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  642

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  567

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  815

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  720

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  730

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  708

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  715

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  735

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  629

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  702

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  728

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  839

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  732

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  833

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  825

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  824

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  803

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  818

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  781

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  891

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  932

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  932

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  874

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  867

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  880

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  884

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1142

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1113

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1010

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  872

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1017

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  880

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  938

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1174

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1163

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1127

Мәһір беру  міндетті ме? 24.09.2022

Мәһір беру міндетті ме?

Мәһір тақырыбы қалыңдықтың сұранысы мен күйеу жігіттің мүмкіндігіне қарай түрлі оқиғалармен қоғам арасында қызу талқыланып, жылдар бойы өзектілігін жоғалтпай келеді. Әсіресе, соңғы кездері қоғамда, әлеуметтік желілерде мәһір беру тақырыбы жиі қозғалып жүр. Бір оқырман оны «беру міндетті» десе, бірі «міндетті емес» дейді. Мәселен, қазіргі уақытта қалыңдық-
тар мешітте неке қиылғанда күйеуінен мәһірге Айфон 13, қымбат көлік сұрап жатады. Бұл дұрыс па? Осы мәһірдің берілуі, құны, мәні жайында зерттеп көрдік.

Айдана БОРАНБАЕВА

Facebook қолданушысы белгілі драматург Сая Қасымбектің жазба-сынан кейін әлеуметтік желі қолданушылары мәһір тақырыбын қызу талқылады. Оның айтуынша, қыз бен жігіт мешітке некеге тұруға барғанда қыз мәһірге қымбат көлік сұрайды. Сол кезде жігіт орнынан тұрып, «той болмайды!» деп кетіп қалады. Қыздың анасы құдағиына хабарласса, баласының бет бақтыр-майтынын айтып, той болмайтынын жариялаған. Пікір иесі «арабтың салтын сонша әспеттегеннен не шықты?» деп жастардың бұл әрекетін сынады. Кейінірек сыйлас досының сұрауымен жазбасын өшіріп тастағанымен, ондаған адам желіде бөлісіп үлгерген екен. Бүгін әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жүрген мәһір мәселесіне қатысты Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы берген түсінік-темені ұсынамыз.

 

Мәһір немесе қалыңдық сыйы

 

Қазақстан мұсылмандары Діни басқармасының баспасөз хатшысы Ағабек Қонарбайұлы муфтият қабыл-данған пәтуаның ықшамдалған нұсқасын ұсынып, мәһірдің мәнін ұққан жастар ортақ байламға келеді деп үміттенетінін айтты. «Мәһір – әйелдің неке қияр алдында күйеуінен талап етуге құқылы шариғат белгілеген ақысы. Алла Тағала Құранда: Үйленетін әйелдеріңе мәһірлерін (қалыңдық сыйын) шын көңілден тарту етіңдер. Егер олар шын көңілден сол мәһірдің бір бөлігін өздеріңе қайтарып берсе (яғни, оның бір бөлігін отбасының ішіп-жеміне жұмсаса), оны тәбетпен ішіңдер, жеңдер, ас болсын!» («Нисә» сүресі, 4-аят) деп әмір еткен. Шариғат бойынша мәһір беру – міндет. Бірақ ол некенің шартына кірмейді, яғни мәһір берілмей қиылған неке дұрыс болып саналады, – деп жазды Ағабек Қонарбайұлы Facebook желісінде. Ханафи мәзһабы бойынша мәһірдің ең аз мөлшері – 10 дирхам. Мұхаммед пайғамбар «он дирхамнан азы мәһір емес» деген. Сол заманда 10 дирхам бір алтын динарға тең болған. Ал бір динардың салмағы 4,25 грамға жеткен. Мәһірдің құны осы мөлшерден төмен белгіленген жағдайда оны 10 дирхамға толтыру керек. Ол ақшалай немесе заттай берілуі мүмкін.

- Алайда мәһір сұраған сәтте ер азаматтың материалдық деңгейін, отбасының әлеуметтік жағдайын ескерген жөн. Өйткені мәһір күйеуді қарызға батыратындай көп немесе қыздың көңілін ренжітетіндей кем болмауы керек. Мәһірді бірден беруге шамасы жетпесе, оның бір бөлігін алдын ала (мәһір муғажжәл) беріп, қалғанын кейін (мәһір муәжжәл) бере алады, – деді Қазақстан мұсылмандары Діни басқармасы-
ның баспасөз хатшысы.

 

Ақ некенің шарты

Мұсылманша отау құрушылар алдымен Алланың алдында ақ болу үшін мешітте неке қидырады. Оның заңды күші жоқ, дегенмен, шариғат талабына сай келеді. Ислам дінінде «Сонда ғана абыройсыздықтен сақтануға болады. Өйткені «аққа Құдай жақ», өзіне сенім артқан пендесін Алла тағала ешуақыт назарынан тыс қалдырмайды» деген түсінік бар. Мұсылман жандарға неке қиюдың бірнеше шарты бар: Қалыңдық пен күйеу жігіттің кәлимаға тілін келтіруі; Олардың бір-біріне жар болуға ризалық білдіруі; Мәһір – ер адамның қалыңдығына жасайтын сыйлығы; Куәлер – екі ер адам, екі ер адам табылмаса, бір ер адам және екі әйел. Мәһірдің берілуін Алла тағала өзі міндет етіп жүктеген. Мәһір әйелдің жеке меншік мүлкі болып саналады. Тіпті, кейін екеуі ажырасып кетсе де, күйеуінің мәһірді қайтып алуға қақысы жоқ. Мәһір – әлсіз, нәзік әйелдің жалғыз, қорғансыз қалған жағдайда (жесір қалса немесе ажырасып кетсе) материалдық мұқтаждық көрмеуіне арналған қамқорлық. Ерлі-зайыптылар өзара келіскен мәһір «аталған мәһір» деп айтылады. Ал өзара ешқандай мәһірге келіспесе, онда қалыңдыққа ел қатарлы «жалпыға тән мәһірін» береді. Мәһір өтелу уақытына қарай уақытылы және кешіктірілген болып екіге бөлінеді. Уақытылы төленетін мәһір дегеніміз мәһір белгіленген кезде өтелетін уақыты да қоса айтылса, күйеуі әйеліне сол уақыт ішінде беруге тиіс. Мәһірді өтеу уақыты айтылмаса, бұл кешіктірілген мәһір деп есептеледі. Бұл жағдайда күйеуі шамасы келген кезде берсе жеткілікті. Исламда сатуға және қолдануға тыйым салынбаған кез келген нәрсе мәһірге жарайды. Ислам бойынша тыйым салынған арақ-шарап, арам мал, ұрланған зат сияқты нәрселер мәһірге жатпайды.

      Түйін:

Мәһір – тұрмысқа шыққан қыздың ақысы. Әкесі немесе атасы қыздың атынан мәһірді қабылдай алады. Бірақ, оны өздері иелене алмайды. Мәһірді иелену тек қыздың өзіне ғана тиесілі. Ал егер қыз өз ризашылығымен берсе, ата-анасына оны алуға рұқсат. Қалың мал қыздың ата-анасына беріледі. Қалың мал ретіндегі ақшаны ата-анасы қыздың жасауын, қажетті заттарын алуға қолданса, оны мәһір деп қарауға болады. Алайда қалың малды қыздың әкесі алып, өз жеке қажеттіліктері үшін қолданса, мәһірге саналмайды. Қыздың әкесі күйеу жігіттен мәһірдің тысында ақша талап етуге қақысы жоқ. Бірақ күйеу жігіттің өз көңіл қалауымен қыздың ата-анасына сый-сыяпат беруіне тыйым салынбаған.

 


Количество показов: 637

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Квота көбейеді
11:02 22.11.2022  423

Қала дамуы қарқынды
11:01 22.11.2022  410

Баянауылдық «бай-барымташылар бандасы»
10:59 22.11.2022  419

Жастар белсенділік танытты
10:55 22.11.2022  406

ІТ-индустрияны қалай дамытамыз?
10:54 22.11.2022  417

Қаныштың қамқорлығын көрген...
09:34 22.11.2022  400

Бүгінгі таңдау - ертеңге бағдар
09:27 22.11.2022  467

Жан жылуы
09:38 21.11.2022  438

Жаңа үй салынады
09:37 21.11.2022  437

Кәсіп бастау тетігі – «Даму»
09:36 21.11.2022  483

Емханаларға тіркеу аяқталды
09:35 21.11.2022  452

Азық-түлік қорын молайту - міндет
09:33 21.11.2022  485

Өнерлінің өрісі кең
09:31 21.11.2022  449

Жолдар қысқа дайын ба?
09:24 21.11.2022  493

Сарыарқа самалы, 19 қараша, сенбі
09:16 21.11.2022  510

Келешекке дауыс берейік!
17:08 17.11.2022  569

Сенімім зор
17:06 17.11.2022  534

Борышымызды сезінейік!
17:02 17.11.2022  541

Еңбек иелеріне - лайықты марапат
08:39 17.11.2022  639

Дауыс берушілерге - қолайлы жағдай
08:37 17.11.2022  649

Белсенділік байқатуда
08:36 17.11.2022  560

Төрткіл дүние көз тіккен Катар
08:34 17.11.2022  640

Мақсат - ақпаратты жеткізудің үздік тәсілдерін іздеу
08:31 17.11.2022  629

Жүйріктен жүйрік озар...
08:29 17.11.2022  568

Сарыарқа самалы, 17 қараша, бейсенбі
08:16 17.11.2022  642

Учаскелер дайын
19:46 16.11.2022  567

Кәсіпкерлерді қолдау – негізгі қызмет
10:57 15.11.2022  815

Таңдау жасар сәт таяды
09:28 15.11.2022  720

Берешекті төлеу - бәріне міндет
09:25 15.11.2022  730

Балық өсіруге мән берілуде
09:23 15.11.2022  708

«Күй & джаз» үндесті
09:21 15.11.2022  715

«Велошабандоз» медбике
09:20 15.11.2022  735

Жобаның жемісі мол
09:18 15.11.2022  629

Азияда - азулылар қатарында
09:17 15.11.2022  702

Жаңа көпір қашан салынады?
09:11 15.11.2022  728

Ерекше сайлаушыларға қолдау ерекше
09:00 12.11.2022  839

Ғалымның хаты өлмейді...
09:00 12.11.2022  732

Құқықтық сауатымыз артып келеді
09:00 12.11.2022  833

Ұстаз жолы – ұлы жол
09:00 12.11.2022  825

Көмірді несиеге қалай алуға болады?
09:00 12.11.2022  824

Озық тәжірибе – ірі өндірістерде
09:00 12.11.2022  803

Дәстүрлі дода басталды
12:30 10.11.2022  818

Палуан баспаналы болды
12:26 10.11.2022  781

Азаматтық қоғамның айнасын айшықтайтын күн
12:19 10.11.2022  891

Штабтарда жұмыс қызған шақ
12:14 10.11.2022  932

1-сынып оқушысына планшет керек пе?
12:10 10.11.2022  932

Заңсыз құрылысқа тосқауыл бар ма?
12:08 10.11.2022  874

Құқықтық ақпарат - қолжетімді
12:06 10.11.2022  867

Күнбағыс майына сұраныс көп
12:05 10.11.2022  880

Қарыз емес, парыз!
10:46 08.11.2022  884

Жас журналист. Жаңа көзқарас
10:45 08.11.2022  1142

Сайлау-2022: Дауыс берушілердің тілегі қандай?
10:42 08.11.2022  1113

Сайлау учаскелерінің дайындығы қалай?
10:40 08.11.2022  1010

Алтыншы орынға жетті
10:38 08.11.2022  872

Жас палуандар белдесті
10:37 08.11.2022  1017

Жұмыстар неге кешікті?
09:29 08.11.2022  880

Кездесулер жалғасуда
18:16 07.11.2022  938

Ғалымдарды тарту - тиімді
08:58 05.11.2022  1174

Ағаштың да сұрауы бар
08:54 05.11.2022  1163

Мектеп қазандықтары қысқа дайын ба?
08:52 05.11.2022  1127