Мал бағудың машақаты азаюда

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  180

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  172

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  175

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  163

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  173

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  187

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  485

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  607

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494

Мал бағудың  машақаты азаюда 22.09.2022

Мал бағудың машақаты азаюда

Соңғы кездері еліміздегі ауыл шаруашылығы саласында инновациялық серпіліс байқалады. Тың тәсілдерді серік еткен агрофирмалардың, күн санап жаңа технологияларды пайдаланып отырған шаруашылықтардың саны артып келеді. Бүгінде дрон көмегімен мал бағу, төрт түлікке «GPS» орнату, шабындық пен жайылымдық жерді «электр бақташы» жүйесімен қамту сынды заманауи құрылғыларды қолдану жаппай үрдіске айналуда.

 

Баянауыл ауданының «Аinti-Майқайың» шаруа қожалығы - Павлодар өңірінде «электр бақташы» электрондық жүйесін енгізген алғашқы шаруа-шылықтардың бірі. Дәстүрлі мал жаю әдісін жаңа тәсіл фермерлердің бірден бірнеше мәселесін шешіп берді. Шаруа қожалығының басқа-рушысы Алданыш Нартайдың айтуынша, «электр бақташы» - бұл электрлендіргіштен немесе импульстар генераторынан, жерден оқшауланған ток өткізетін сымдардан тұратын арнайы құрылғы. Жануар сымға тигенде, электр тізбегі жабылады. 12 вольттық электр қуаты жануар арқылы өтіп, ток электрлендіргіш арқылы жануарды кері қайтарады. Осылайша, мал өз аумағында қалады.

- Біздің шаруа қожалығында 500 бас ірі қара мал бар. Жайылым алаңы шамамен 40 шақырымды құрайды. Аумақ өте үлкен. Бірақ «электр бақташы» құрылғысы енгізілуімен жұмыс оңтайландырылып, мал бағу машақаты азайды. Қоршалған жайылымдық жердің барлық аумағы бойынша бақылау камералары орнатылған. Дабыл сигналы бірден ұялы телефонға келеді. Біз жануарларды қораға қамап әуре болмаймыз. Малдың бәрі қысы-жазы еркіндікте жүреді. Олардың қозғалысын тек компьютер арқылы бақылап отырамыз, – деді ол. Бақташы қаншалықты сақ болса да, үлкен табынды басқару оңай емес екені белгілі. Бүгінде шаруалардың жаңа технологияларды ауыл шаруашылығында пайдалануы - қуантарлық жағдай. Соның ішінде «электр бақташы» құрылғысын қолдану – бөтен малдардың араласуын шектеп, жайылымдық және шабындық жерлердің тапталмауына, сондай-ақ, әртүрлі даулы жер мәселесінің туындамауына тиімді. Сондықтан, майқайыңдық шаруалар 5 жыл бұрын жайылымдық жерлерін сыммен қоршап, электр қуатына қосқан. Нәтижесінде қолдағы ірі қара арнайы сым-шарбақпен қоршалған аумақта ғана жайылады. Осылайша «электр бақташы» «Аinti-Майқайың» шаруа қожалығының қолқанатына айналған.

- «Электр бақташы» құрыл-ғысынан 12 вольт ток тарайды. Бұл адам мен малға қауіпсіз. Сымға сүйкеніп, токқа соғылған мал бұдан былай сымға жоламайды. Мал тәулік бойы жайылымда жүреді. Сәйкесінше артық күш жұмсамай, өздігінен салмақ қосады. Жаңа құрылғыны қолданудың артықшылығы, технологияны орнатудың қара-пайымдылығында ғана емес, сонымен қатар, фермерлердің жұмысын жеңілдету болып табылады. Оның көмегімен шаруалар бірнеше мәселені шеше алады. Бұл аумақты жабайы жануарлардың енуінен қорғау, қызметкерлер санын үнемдеу, сондай-ақ, малдардың теміржол немесе автожолдарға шығып кетуіне жол бермейді, - деді Алданыш Нартай. Сонымен қатар, шаруа-шылықтың жетекшісі «электр бақташы» құрылғысынан бөлек, малдарды суарудың жаңа тәсілін енгізгенін жеткізді. Оның айтуынша, арнайы орнатылған құдықтар «арақашықтық» технологиясы арқылды жүзеге асырылады. Мәселен, ірі қара құдыққа 3-4 қадам жақындаса су аға бастайды. Сәйкесінше, 3-4 қадам алыстаған жағдайда су тоқтайды екен. Осылайша, құдық қысты күні де қатып қалмай жұмыс істей береді.

- Ірі қараның барлығы қысы-жазы далада жүреді. Сондықтан, олардың жем-шөппен толық қамтамасыз етілуін қадағалауымыз қажет. Сондай-ақ, жануарларды суару үшін жаңа әдіс енгіздік. Арнайы орнатылған құдықтар жазды күні судың лайлануынан, қысты күні қатуынан сақтайды. Су малға керек мөлшерде ғана ағады. Яғни, ірі қара науадан алыстаған кезде су автоматты түрде тоқтатылады, - дейді шаруа. Бүгінгі таңда жайылымдық жерлерін «электр сымымен» қоршап, ет бағытын игеру мақсатында шаруа қожалығы асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды қолға алып отыр. Екі жыл бұрын шаруа қожалығы Степногорсктан ангус тұқымынан 4 бас бұқа алдырып, ақбас сиырлармен будандастырып үлгерген. Шаруаның айтуынша, олардың төлдері қарапайым сиырлардың бұзауынан ірі келеді екен.

- Ангус тұқымы туған кезде алғашқы төлдердегі бұзаулардың аз салмағын, бір жасқа дейін тез өсуімен толтырады. Тез өсу және төлдеу жеңілдігінің үйлесімі тәуліктік жоғары салмақ қосумен толықтырылады. Бір тәулікте жас жануарлардың орташа салмақ қосуы 1500-2500 грамға жетуі мүмкін. Мәселен, Ангус сиырларының салмағы – 600 келі, бұқалары 800 келіге дейін тартады екен. Осындай алыптан туған бұзаулар да күн санап салмақ қосады, - деді ол. Ангус тұқымының құндылығы жоғары дәм мен «мәрмәр» етіне деген сұраныстан көрінеді. Сол себепті жергілікті шаруалардың басым бөлігі инновациялық технологияларға, ғылыми қолдауға және осы тұқымның генетикалық әлеуетін одан әрі дамытуға көп көңіл бөлуде. Керемет дәмі бар сиырдың мәрмәр етіне сұраныстың артуына байланысты қазіргі таңда елімізде ангус тұқымының популяциясы байқалады. Бұл ірі қараның түрі жем-шөп азығын да көп қажет ететіні мәлім. Қазіргі таңда шаруа қожалығының басшысы қысқа дайындық үстінде. Сондай-ақ, шаруа ауылда көпжылдық және біржылдық шөп егуді жолға қойған. Себебі, елді мекенде шабындық жер жетіспейді. Бүгінде олар қысқы мал азығын Железин ауданынан тасымалдауға мәжбүр.

- Шабындық жерлердің жетіспеуіне байланысты мал азығын 300-350 шақырымнан тасымалдап жатырмыз. Былтыр шабындық жерімізге жоңышқа егіп көрдік. Шығымы жаман емес. Биыл да көпжылдық және біржылдық шөп ектік. Қысқы мал азығын мал басымен есептейміз. Бір бас ірі қараға шамамен айына 3-4 орама шөп кетеді, - деді ол. Мал өсіру – қиын еңбек екеніне қарамастан, шаруа қожалығының иесі керісінше мемлекеттің қолдауына алғыс айтады. Мәселен, шаруа қожалығы былтыр шөп шабу науқа-нына лизингпен орама техникасын сатып алған. Бұл қысқы мал азығын орама түрінде сақтауға мүмкіндік береді. Елімізде цифрландыру реформасы жүзеге асып жатқан кезде заманауи, жаңа технологияларды пайдалану арқылы ауыл шаруашылығы саласын ілгерілету аса маңызды. Бүгінгі таңда «электр бақташы» құрылғысын сатып алып, кәдесіне жаратып отырған шаруалар үшін мемлекет тарапынан субсидия да қарастырылған. Соңғы кездері шаруалар сандық технологияны кеңінен қолданып, «электрондық бақташы» құрылғысын енгізсе, фермер-лердің дені күн батареяларын сатып алып, қызығын көруде. Ал жайылымда жүрген жылқыларды «GPS» арқылы шаруалар телефонмен онлайн бақылап отырады. Ғарыштық бақылау құралдарының арқа-сында елімізде мал ұрлығы да азайып келеді.

Суретті түсірген – Есенжол Исабек.

 


Количество показов: 74

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Жайылымдық жер жетпейді
08:59 24.09.2022  93

Жаңа автобус бағыты ашылды
08:58 24.09.2022  100

Дәстүр – ұлттың қағаз бетіне түспеген заңы
08:56 24.09.2022  98

Күздің әр күні - береке
08:54 24.09.2022  106

Баспанаң қайда, студент?
08:45 24.09.2022  93

Сарыарқа самалы, 24 қыркүйек, сенбі
08:09 24.09.2022  108

Келін болсаң ауылға...
08:03 24.09.2022  95

Сенсация!
08:02 24.09.2022  61

Мәһір беру міндетті ме?
08:00 24.09.2022  106

Құран дегені «Маса» кітабы екен
11:21 22.09.2022  180

Палуанның еңбегі еленді
11:20 22.09.2022  156

Мәншүктің самаурыны...
11:17 22.09.2022  149

Өнердегі бағамызды көрермен береді
11:15 22.09.2022  177

Ұлттық компания активі сатылмақ
11:14 22.09.2022  162

Көркіңнен сенің айналдым, еркем...
11:12 22.09.2022  163

«Күміс жас» жобасы іске аспақ
11:11 22.09.2022  172

Тұлғалар тағылымы
11:09 22.09.2022  166

Мемлекеттік конкурсты жетілдірудің жолы қандай?
11:06 22.09.2022  170

«Біздің түлектер бәсекеге қабілетті болуы керек!»
11:02 22.09.2022  182

Цифрлық картаның көмегі көп
11:00 22.09.2022  175

Мал бағудың машақаты азаюда
10:57 22.09.2022  164

Әділетті Қазақстанды әділ азаматтар құрады
10:54 22.09.2022  173

Су тарифі қанша болмақ?
10:53 22.09.2022  172

Сарыарқа самалы, 22 қыркүйек, бейсенбі
09:20 22.09.2022  187

Қош бол, «Ertis Promenade!»
09:29 20.09.2022  263

Тұқым мен көшет қымбат
09:27 20.09.2022  268

Рахмет саған, GGG!
09:26 20.09.2022  249

Айрықша күтім - балаларға
09:23 20.09.2022  271

«ErtisBayan- 2022»
09:21 20.09.2022  252

Тәрбиешілер үш-ақ құжат толтырады
09:19 20.09.2022  269

«Сыныптастарым жәбір көрсетті»
09:17 20.09.2022  245

Сүтпен қамтуда серпіліс бар
09:13 20.09.2022  260

Сарыарқа самалы, 20 қыркүйек, сейсенбі
09:04 20.09.2022  291

Қарсыласты қапы қалдырды
08:49 17.09.2022  381

Қазақ театрының жаңа маусымы
08:48 17.09.2022  417

Қазандық қашан іске қосылады?
08:46 17.09.2022  413

Мәуелі бәйтерек
08:45 17.09.2022  380

Қызмет беделі арта түспек
08:43 17.09.2022  406

Көкөніс алқабы көбейді
08:41 17.09.2022  368

Аудандар арасы қысқарады
08:39 17.09.2022  377

Сарыарқа самалы, 17 қыркүйек, сенбі
08:37 17.09.2022  400

Сана саңылауынан таным таразысына дейін
09:52 15.09.2022  500

Алаш және Ахмет
09:51 15.09.2022  448

Ғасыр адамы
09:50 15.09.2022  458

Шайба төрде емес, есеп 0:5!
09:49 15.09.2022  461

Жер мен елді жырлаған
09:47 15.09.2022  507

Қойсары батырлары ұлықталды
09:46 15.09.2022  515

Көлік жүргізушілерінің жасын шектеу керек пе?
09:39 15.09.2022  495

Жол саласына түбегейлі өзгеріс қажет
09:10 15.09.2022  517

Мектеп жаңаша кейіпке енбек
09:08 15.09.2022  491

Түгін тартсаң майы шыққан Майқайың
09:06 15.09.2022  515

Облыс әкімі – Май ауданында
09:04 15.09.2022  486

Қолдаудан кенде емес
09:03 15.09.2022  448

Қазандық «жыры» бітер емес
09:00 15.09.2022  485

Сарыарқа самалы, 15 қыркүйек, бейсенбі
08:54 15.09.2022  488

«Шұғада туған - шын бақыт!»
16:00 13.09.2022  607

Әлеуметтік төлемақы мөлшері көбеймек пе?
10:33 13.09.2022  575

Грант алудың шарты қандай?
10:30 13.09.2022  586

Ескерту айлығы басталды
10:29 13.09.2022  520

Жұртшылыққа қуаныш сыйлады
10:25 13.09.2022  494