Вейп: бұлыңғыр болашақ

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  135

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  153

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  134

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  174

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  162

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  135

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  179

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  152

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  153

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  222

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  288

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  217

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  235

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  241

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  210

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  223

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  202

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  225

Алтын аға
10:30 04.08.2022  250

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  271

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  295

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  437

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  277

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  306

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  293

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  289

Кәсіптік бағдар береді
09:43 02.08.2022  285

Ашаршылық - айтылмаған ақиқат
09:42 02.08.2022  301

Суретшіні еске алды
09:41 02.08.2022  300

Алдағы қысқа әзірлік қалай?
09:38 02.08.2022  337

Сарыарқа самалы, 2 тамыз, сейсенбі
09:19 02.08.2022  346

Суда сақтық керек
09:07 30.07.2022  389

Желтоқсан көтерілісі: беймәлім деректер
09:06 30.07.2022  492

Сарыарқа самалы, 30 шілде, сенбі
09:00 30.07.2022  410

Усолкада экосаябақ құрылады
08:59 30.07.2022  389

Отбасы картасының пайдасы қандай?
08:57 30.07.2022  392

Шорман биге белгітас қойылды
08:54 30.07.2022  389

Өресі биік азамат
08:51 30.07.2022  411

Заманға сай жаңа зауыт
08:48 30.07.2022  388

Ауыл халқының табысы артады
10:17 28.07.2022  521

Рахметолла хазірет
10:15 28.07.2022  509

Ән мәтінін қалай дұрыстаймыз?
10:11 28.07.2022  494

Қат тауарға айналған қант
10:08 28.07.2022  501

Қауіпсіздік - басты бағыт
10:05 28.07.2022  508

Сары бәйбіше ұстаған жауырын
10:03 28.07.2022  498

Көздеген меже - салымшы мүддесі
09:57 28.07.2022  540

Сарыарқа самалы, 28 шілде, бейсенбі
09:11 28.07.2022  510

Үкімет басшысының орынбасары өңірімізге келді
19:14 26.07.2022  592

Жол жөндеуде үйлесім жоқ
10:23 26.07.2022  580

Тұрғындар мәселесі – билік назарында
10:21 26.07.2022  604

Ленин орденін алған
10:19 26.07.2022  564

Облыс орталығында фермерлік базар ашылады
10:17 26.07.2022  555

Тағдырын театрмен тоғыстырған таутұлға
10:14 26.07.2022  581

Айыппұл салынды
10:12 26.07.2022  575

МИБ-тің қандай артықшылығы бар?
10:09 26.07.2022  574

Сарыарқа самалы, 26 шілде, сейсенбі
09:15 26.07.2022  584

Күтілетін нәтиже мол, десе де...
08:39 23.07.2022  722

Инвестиция тарту көзделуде
08:37 23.07.2022  693

Еңбекпен келген абырой
08:35 23.07.2022  696

Жырлары - елге мұра, ұрпаққа аманат
08:33 23.07.2022  720

24.06.2022

Вейп: бұлыңғыр болашақ

«Вейп» дегеніміз – аккумулятор мен буландырғыштан тұратын электронды темекінің түрі. «Вейпинг» жастар арасында пайда болған жаңа ағым десек те болады. Нәтижесінде бұл топтың өкілдері электронды толтырылған темекінің қауіпсіздігін насихаттайды. Сонымен қатар, бірнеше шылымқорлардың басын біріктіріп, аталмыш заттың дизайн үлгісі және хош иісі, дәмімен көпті еліктіреді. Дегенмен, мұны денсаулыққа зияны жоқ деп есептегенмен алғаш рет АҚШ-та вейпердің өлімі тіркелген болатын.
Расымен де, вейптің құрамында не бар екені көпшілікті қызықтыратыны даусыз. Жалпы, оның ішінде тұрмыстық химия заттарында кездесетін пропиленгликоль, глицерин кездеседі. Тіпті, вейптің құрамында аллергия шақыруы мүмкін хош иістендіргіштерден бөлек буының өзінде 31 қауіпті зат бар. Сонда адам не жұтады? Одан зиянды нәрселер бөліне ме? деген сауал жауабын аталған пропиленгликоль, глицерин анықтамасын оқу арқылы да түсінуге болады.
Ғалымдардың зерттеуінше, уытты химикаттардың бірі – диацетил. Ол хош иістендіргіштердің 75 пайызында болады. Мұны тамақ өнеркәсібі де пайдаланып жатады. Бірақ, деммен ішке көп тарта берсе, өкпеде қабыну процестері басталады. Бронхшалар тарылады, тыртықтар пайда болады. Уытты заттардың әсеріне келер болсақ, пропиленгликоль ағзада жиналып, аллергиялық реакцияларды қоздырады. Бауыр мен бүйрекке зиян тигізеді. Пропиленгликоль мен глицерин ыдырағаннан кейін акролеин мен формальдегид қалады. Акролеин көздің шырышты қабығына әсер етсе, формальдегид жүйке жүйесіне салмақ түсіреді. Никотин қатерлі ісік ауруына әкеліп соқтырады. Ал құрамында никотині бар буды көп жұта берсе, адамның жүрегі айниды, басы айналады. Ас қорыту жүйесі бұзылып, іші өтеді. Сондай-ақ, бір вейпті бірнеше адам қолданған жағдайда гепатит, туберкулез сияқты аурулар таралуы мүмкін. Жүкті әйелдерге, аллергиямен ауыратындарға және кәмелет жасқа толмаған балаларға вейп шегуге болмайды.
Десе де, мұны білсе де одан бас тарта алмай жүргендер баршылық.  Соның бірі –
Павлодар қаласының тұрғыны, 27 жасар Есіл. Оның айтуынша, қарапайым шылым шегуден басталған тәуелділіктен құтылу үшін оны электронды темекіге алмастырған.
- Темекінің қай түрі болсын зиян екенін жақсы білемін. Шылым шегуді доғарамын деген мақсатта вейпке көшкен болатынмын. Дәмі, иісі өзгеше болғаны еліктіргенін жасырмаймын. Күніне шамамен 30 рет электронды темекіні шегемін. Бірақ, вейпке ауысқалы керісінше тәуелділік екі есеге артты. Жалақымның тең жартысын да осы затқа жұмсаймын. Оның базалық түрлері 5 мың теңге, жартылай кәсіби түрі 15 мың теңге сомасында, кәсіби түрі 40 мың теңге тұрады. Ал кейбір дүкендерде 2 мың теңгеге сұйықтық алуға болады, - дейді Есіл. Оған қоса, оған психологиялық тәуелділіктің де барын жасырмады. Қазіргі таңда маман кеңесіне жүгінгенін де атап өтті.
Осы уақытқа дейін әлеуметтік желілерде вейпке қарсы ата-аналар дабыл қаққан болатын. Бұған дәлел Екатеринбург қаласында 15 жасар бала электронды шылым шегемін деп тісінен айырылғаны жарияланған еді Stan.kz ақпараттық порталының мәліметінше, жасөспірім досының үйінен вейп әкеліп, оны жалғыз қалған кезде іске қосқан. Салдарынан баланың ауыз қуысы ауырсынып, алдыңғы бес тісіне зақым келген. Бұл – біз хабардар болған жағдайдың бірі ғана.  
Аналардың бірқатары баласының электронды шылымды қолдануын білу қиынға соққанын айтуда. Себебі, вейптердің иісі жеміс-жидектің иісіне ұқсас болады, дәмі жоқ көрінеді. Тіпті, құтысының өзі сәнді дизайнда дайындалған. Дәрігерлер жасөспірімнің шылым шегуін анықтаудың бірнеше белгілерін ұсынып отыр. Егер баланың киімінде түсініксіз майлы дақтар мен бөлме ішінде түсініксіз иіс пайда болса, тамаққа деген тәбеті азайса, қалта шығыны көбейіп, жиі қаражат сұраса, сөйлеу мәнерінде әдепсіз сөздер қолданса, онда жасөспірім тәрбиесін назарға алу қажет. Әке-шеше ретінде мектеп маңатындағы дүкендерге де барлау жүргізу керек.
Бүгінде электронды темекінің зардабы туралы зерттеу жұмыстары жүргізілмеген. Адамға «темекіні тастауға көмектеседі» деген тиімді тұсы дәлелденбеді. Салдарынан әлемнің 25 елінде вейпке тыйым салынды.
Ал Қазақстанда мектеп оқушылары арасында аса танымалдылыққа ие бұл электронды темекіні сатуға және қолдануға ресми түрде тыйым салу көзделіп отыр. Мәжіліс депутаты Аманжан Жамаловтың сөзінше, денсаулық кодексіне құрамында сұйық, газ, хош иістендіргіштер сияқты темекі қоспалары бар электронды құрылғыларды, яғни вейп сатуға және пайдалануға тыйым салатын өзгертулер енгізілмек.
- Қазақстанда оларды сатуға және пайдалануға толық тыйым салынады. Сондықтан біз салық кодексінен бұл ұғымды мүлдем алып тастадық. Негізгі дау тудырған себеп те осы темекіге салынатын акциздік салықтар болып отыр. Осы уақытқа дейін елімізде қыздырылатын темекіге ешқандай салық салынбады. Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, оның зияны қарапайым темекіден еш кем емес. Сол себепті,  электронды темекінің стиктеріне акциз салу мәселесі қаралды. Оларға қарапайым темекіге салынатын акциздің 70 пайызы көлемінде акциз салу туралы шешім қабылданды, - деді А.Жамалов.
Түйін:
Өкінішке қарай, вейпті ермек етушілер қатарында үлкендермен бірге  жасөспірімдер мен мектеп оқушылары да бар. Олар оның талғамға байланысты түрлі дәмі мен кез келген ортада емін-еркін будақтата алатынына алданып жүр. Алайда, жылдан-жылға қатері артатын электронды шылымның зиянын ойламайды да. Сондықтан, сіз бен бізге ұлт саулығы мен қауіпсіздігіне төнген қатермен күресетін кез келді. Ол – бүгінгі қоғам қолында!
М.БАЯНБЕКҚЫЗЫ.



Количество показов: 599

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  135

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  153

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  134

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  174

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  162

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  135

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  179

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  152

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  153

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  222

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  288

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  217

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  235

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  241

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  210

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  223

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  202

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  225

Алтын аға
10:30 04.08.2022  250

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  271

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  295

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  437

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  277

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  306

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  293

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  289

Кәсіптік бағдар береді
09:43 02.08.2022  285

Ашаршылық - айтылмаған ақиқат
09:42 02.08.2022  301

Суретшіні еске алды
09:41 02.08.2022  300

Алдағы қысқа әзірлік қалай?
09:38 02.08.2022  337

Сарыарқа самалы, 2 тамыз, сейсенбі
09:19 02.08.2022  346

Суда сақтық керек
09:07 30.07.2022  389

Желтоқсан көтерілісі: беймәлім деректер
09:06 30.07.2022  492

Сарыарқа самалы, 30 шілде, сенбі
09:00 30.07.2022  410

Усолкада экосаябақ құрылады
08:59 30.07.2022  389

Отбасы картасының пайдасы қандай?
08:57 30.07.2022  392

Шорман биге белгітас қойылды
08:54 30.07.2022  389

Өресі биік азамат
08:51 30.07.2022  411

Заманға сай жаңа зауыт
08:48 30.07.2022  388

Ауыл халқының табысы артады
10:17 28.07.2022  521

Рахметолла хазірет
10:15 28.07.2022  509

Ән мәтінін қалай дұрыстаймыз?
10:11 28.07.2022  494

Қат тауарға айналған қант
10:08 28.07.2022  501

Қауіпсіздік - басты бағыт
10:05 28.07.2022  508

Сары бәйбіше ұстаған жауырын
10:03 28.07.2022  498

Көздеген меже - салымшы мүддесі
09:57 28.07.2022  540

Сарыарқа самалы, 28 шілде, бейсенбі
09:11 28.07.2022  510

Үкімет басшысының орынбасары өңірімізге келді
19:14 26.07.2022  592

Жол жөндеуде үйлесім жоқ
10:23 26.07.2022  580

Тұрғындар мәселесі – билік назарында
10:21 26.07.2022  604

Ленин орденін алған
10:19 26.07.2022  564

Облыс орталығында фермерлік базар ашылады
10:17 26.07.2022  555

Тағдырын театрмен тоғыстырған таутұлға
10:14 26.07.2022  581

Айыппұл салынды
10:12 26.07.2022  575

МИБ-тің қандай артықшылығы бар?
10:09 26.07.2022  574

Сарыарқа самалы, 26 шілде, сейсенбі
09:15 26.07.2022  584

Күтілетін нәтиже мол, десе де...
08:39 23.07.2022  722

Инвестиция тарту көзделуде
08:37 23.07.2022  693

Еңбекпен келген абырой
08:35 23.07.2022  696

Жырлары - елге мұра, ұрпаққа аманат
08:33 23.07.2022  720