Жердің аты - бабаның хаты

СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  139

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  157

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  138

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  179

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  165

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  138

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  184

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  155

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  158

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  226

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  291

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  221

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  238

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  244

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  213

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  226

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  207

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  228

Алтын аға
10:30 04.08.2022  254

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  274

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  299

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  441

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  282

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  309

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  296

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  293

Кәсіптік бағдар береді
09:43 02.08.2022  289

Ашаршылық - айтылмаған ақиқат
09:42 02.08.2022  304

Суретшіні еске алды
09:41 02.08.2022  303

Алдағы қысқа әзірлік қалай?
09:38 02.08.2022  340

Сарыарқа самалы, 2 тамыз, сейсенбі
09:19 02.08.2022  351

Суда сақтық керек
09:07 30.07.2022  393

Желтоқсан көтерілісі: беймәлім деректер
09:06 30.07.2022  495

Сарыарқа самалы, 30 шілде, сенбі
09:00 30.07.2022  413

Усолкада экосаябақ құрылады
08:59 30.07.2022  394

Отбасы картасының пайдасы қандай?
08:57 30.07.2022  395

Шорман биге белгітас қойылды
08:54 30.07.2022  393

Өресі биік азамат
08:51 30.07.2022  415

Заманға сай жаңа зауыт
08:48 30.07.2022  391

Ауыл халқының табысы артады
10:17 28.07.2022  524

Рахметолла хазірет
10:15 28.07.2022  513

Ән мәтінін қалай дұрыстаймыз?
10:11 28.07.2022  497

Қат тауарға айналған қант
10:08 28.07.2022  504

Қауіпсіздік - басты бағыт
10:05 28.07.2022  511

Сары бәйбіше ұстаған жауырын
10:03 28.07.2022  501

Көздеген меже - салымшы мүддесі
09:57 28.07.2022  543

Сарыарқа самалы, 28 шілде, бейсенбі
09:11 28.07.2022  513

Үкімет басшысының орынбасары өңірімізге келді
19:14 26.07.2022  595

Жол жөндеуде үйлесім жоқ
10:23 26.07.2022  585

Тұрғындар мәселесі – билік назарында
10:21 26.07.2022  608

Ленин орденін алған
10:19 26.07.2022  568

Облыс орталығында фермерлік базар ашылады
10:17 26.07.2022  559

Тағдырын театрмен тоғыстырған таутұлға
10:14 26.07.2022  584

Айыппұл салынды
10:12 26.07.2022  578

МИБ-тің қандай артықшылығы бар?
10:09 26.07.2022  577

Сарыарқа самалы, 26 шілде, сейсенбі
09:15 26.07.2022  587

Күтілетін нәтиже мол, десе де...
08:39 23.07.2022  725

Инвестиция тарту көзделуде
08:37 23.07.2022  697

Еңбекпен келген абырой
08:35 23.07.2022  700

Жырлары - елге мұра, ұрпаққа аманат
08:33 23.07.2022  724

Жердің аты - бабаның хаты 16.06.2022

Жердің аты - бабаның хаты

Облыс мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының ұйымдастыруымен «Достық үйінде» Түркі тілдес жазбалары күніне орай «Жердің аты - бабаның хаты» атты облыстық ғылыми конференция өтті.

2014 жылдан бастап 18 мамыр күні Қазақстан Республикасы Парламентінің шешімімен «Түркі жазуы күні» деп жарияланды. Бұл - біле-білгенге үлкен тарихи мәні бар оқиға. Төрткіл дүниеге өздерін танытып, «Мәңгілік ел» болуды көксеген батыр бабалардың терең де тағылымды тарихын тасқа өшпестей етіп қашап жазғаны – түркі халықтарының да өлмес өркениет қалыптастырғанының бір ғана көрінісі болса керек. Осы ерекше күнге орай жыл сайын елімізде түрлі аймақтық, облыстық, республикалық, тіпті халықаралық іс-шаралардың өткізілуі кең өріс алуда. Осы айтулы күннің шеңберінде түркі әлемінің тарихын бірге кешіп, ұлы бабалардың жалғасы болған, ұрпақтың арманы қашанда асқақ болсын деген ниетпен игі бастамасы облыс төңірегінде қолға алынды. Шара түркі жазуының тарихы туралы фильм көрсе-тумен басталды.

IMG_2641.JPG

Конференцияға облыстық мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының басшысының орынбасары Медет Тауасқан, республикамызға танымал ғалым, география ғылымының докторы, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры Қуат Сапаров пен Сейфитден Сүтжанов, Нұркен Күзембаев сынды облысымыздың бетке ұстар жоғары оқу орнының ғалымдары қатысты.

Жалпы алғанда, түркі тілдері – Шығыс Еуропадан, Сібір мен Батыс Қытайға дейінгі кең аумақта тұратын 180 млн. адамның ана тілі, 210 млн. адамның екінші тілі боп табылатын, көбі бір біріне өте жақын болған 40 тілден тұратын тілдер тобы. Түркі тілдер жанұясы Алтай тілдері әулетіне жатады. Жүз жылдар бойы түркі халықтары көшпелі өмір салтын өткізгендіктерінен, өзара және басқа да тілдес халықтармен араласып, өз тілдеріне және көршілес халықтардың тілдеріне әсер еткен деседі.

- Павлодар облысын зерттеген 20-ға жуық кітап шығарылды. Топонимика саласы бойынша 350-ден астам мақала жарияланып, менің басқаруыммен диссертациялар қорғалды. Конференцияға қатысудағы мақсатым - Павлодар облысы - солтүстік өңір болғандықтан, тақырыпқа сәйкес көне түркілік қазақтың түбірлі атаулары жөнінде ой қозғағым келді. Баяндамамның тақырыбы «Топонимика зерттеулеріндегі кейбір түркілік атаулар» деп аталады. Қолданыстан шығып қалған атаулар мәселесін көтердім. «Павлодар облысының топонимикалық кеңістігі» деген монография «Павлодар облысының әкімшілік аумақ бірлік көрсеткіші», «Екібастұз өңірінің жер-су аттары», «Баянауыл топонимикасы», «Ертістің Аққулы өңірі» кітаптарын, содан кейін Павлодар облысының орысша-қазақша 5-6 ауданының топонимикалық сөздіктерін шығардық. Жалпы таралымы 300 мың дана 6 ауданның картасы шығарылған. Қазіргі таңда зерттеулер тыңғылықты түрде жүргізілуде. Ойларым туралы жерлестеріммен бөлісу мақсатында арнайы келдім. Качир, Аққулы аудандарының аттарының ауысуына, ғылыми түрде негіздеме жасауға қол созған едім. Өңірдегі қазақ атауларын картографиялық деректер арқылы негіздеп, жергілікті халықпен ақылдасу арқылы өзгерісті жүзеге асыруға болады. Жер-су атаулары зерттелу уақытында арнайы жіктелу бойынша жұмыстар атқарылады. Ол орналасқан жеріне, тарихқа тікелей байланысты. Қазақстан аумағындағы Ертістің Павлодар өңірінде сонау сақ, ғұн заманынан келе жатқан атаулар көп. Тақ, дак, дің деген қолданыстан шығып қалған қазақи сөздер мен терминдерге көкжиекке көз жүгіртіп, кейінгі ұрпаққа мұра етіп қалдырып, қалпына келтіріп, қолданысқа қайта енуіне жағдай жасап, жұмыс жасауымыз керек, - деді өз сөзінде Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, география ғылымдарының докторы, ҚР Журналистер одағының мүшесі Қуат Сапаров.

Конференция барысында қазіргі кезеңдегі түркі жазуының маңызы туралы өзекті мәселелер мен Қазақ хандығы және Қимақ мемлекетінің археологиялық мұрасын зерттеудің нәтижелері талқыланып, көне ескерткіштерге, шексіз сахарада мүлгіп қалған меңіреу тастарға бүгінде тіл бітіп, іргелі ел болып қанат жайған түркі халықтарының бақытты ұрпағына тарих шежіресінен сыр шертті.

Жиын соңында өңіріміздің тіл саясатын жүзеге асыруға және рухани-мәдени өміріне белсенді қатысуға үлес қосқан бір топ зиялы қауым басқарма басшысының Алғыс хаттарымен марапатталды.

 

Аяулым ТӨЛЕГЕНОВА.


Количество показов: 820

Возврат к списку

ЖЕДЕЛ ЖАҢАЛЫҚТАР

Аймақтағы ахуал тұрақты
08:56 06.08.2022  139

Сарыарқа самалы, 6 тамыз, сенбі
08:36 06.08.2022  157

Саназардың теңіз аттары
08:13 06.08.2022  138

Медиация мақсаты - бітімгершілік
08:10 06.08.2022  179

Жолдарымыз жаңарып, аумақтар тазаруда
08:09 06.08.2022  165

Мектепке дайындық қанша тұрады?
08:07 06.08.2022  138

Әлемді әнмен Тербеткен
08:03 06.08.2022  184

Педагогтар не базына айтады?
08:01 06.08.2022  155

Өкпе ауруы дендеп тұр
08:00 06.08.2022  158

Қандай мультфильм көріп жүрміз?
10:51 04.08.2022  226

Интернет алаяқтары көбейіп барады
10:50 04.08.2022  291

Жаңатілекте мешіт ашылды
10:49 04.08.2022  221

Суармалы жердің берекесі мол
10:47 04.08.2022  238

Қор қаражатына несие жабылмайды
10:45 04.08.2022  244

Самокаттарға талапты қатаңдату керек пе?
10:41 04.08.2022  213

Мұрагерге жинақты алуға бола ма?
10:39 04.08.2022  226

Балалар бағына саяхат
10:37 04.08.2022  207

Өнерде шекара жоқ
10:34 04.08.2022  228

Алтын аға
10:30 04.08.2022  254

Балабақшалар қалай бақыланады?
10:28 04.08.2022  274

Әнші арманы
09:57 02.08.2022  299

«Мектепке жол» акциясы басталды
09:54 02.08.2022  441

Жол жабылмайды
09:52 02.08.2022  282

Мәшһүр Жүсіп және Бекасыл хазірет
09:49 02.08.2022  309

Пәтер кезегін себепсіз жылжытқан
09:47 02.08.2022  296

Денсаулық пойызы келді
09:45 02.08.2022  293

Кәсіптік бағдар береді
09:43 02.08.2022  289

Ашаршылық - айтылмаған ақиқат
09:42 02.08.2022  304

Суретшіні еске алды
09:41 02.08.2022  303

Алдағы қысқа әзірлік қалай?
09:38 02.08.2022  340

Сарыарқа самалы, 2 тамыз, сейсенбі
09:19 02.08.2022  351

Суда сақтық керек
09:07 30.07.2022  393

Желтоқсан көтерілісі: беймәлім деректер
09:06 30.07.2022  495

Сарыарқа самалы, 30 шілде, сенбі
09:00 30.07.2022  413

Усолкада экосаябақ құрылады
08:59 30.07.2022  394

Отбасы картасының пайдасы қандай?
08:57 30.07.2022  395

Шорман биге белгітас қойылды
08:54 30.07.2022  393

Өресі биік азамат
08:51 30.07.2022  415

Заманға сай жаңа зауыт
08:48 30.07.2022  391

Ауыл халқының табысы артады
10:17 28.07.2022  524

Рахметолла хазірет
10:15 28.07.2022  513

Ән мәтінін қалай дұрыстаймыз?
10:11 28.07.2022  497

Қат тауарға айналған қант
10:08 28.07.2022  504

Қауіпсіздік - басты бағыт
10:05 28.07.2022  511

Сары бәйбіше ұстаған жауырын
10:03 28.07.2022  501

Көздеген меже - салымшы мүддесі
09:57 28.07.2022  543

Сарыарқа самалы, 28 шілде, бейсенбі
09:11 28.07.2022  513

Үкімет басшысының орынбасары өңірімізге келді
19:14 26.07.2022  595

Жол жөндеуде үйлесім жоқ
10:23 26.07.2022  585

Тұрғындар мәселесі – билік назарында
10:21 26.07.2022  608

Ленин орденін алған
10:19 26.07.2022  568

Облыс орталығында фермерлік базар ашылады
10:17 26.07.2022  559

Тағдырын театрмен тоғыстырған таутұлға
10:14 26.07.2022  584

Айыппұл салынды
10:12 26.07.2022  578

МИБ-тің қандай артықшылығы бар?
10:09 26.07.2022  577

Сарыарқа самалы, 26 шілде, сейсенбі
09:15 26.07.2022  587

Күтілетін нәтиже мол, десе де...
08:39 23.07.2022  725

Инвестиция тарту көзделуде
08:37 23.07.2022  697

Еңбекпен келген абырой
08:35 23.07.2022  700

Жырлары - елге мұра, ұрпаққа аманат
08:33 23.07.2022  724